تحقیق درباره جامعه شناسی، شمال ایران، تاکسونومی


(۳-۳)
۱۷
Caprifoliaceae
1
1
56
Polypodiaceae
1
1
18
Caryophyllaceae
4
4
57
Portulacaceae
1
1
19
Convolvulaceae
1
2
58
Primulaceae
3
3
20
Cornaceae
1
1
59
Pteridaceae
2
3
21
Crassulaceae
1
1
60
Ranunculaceae
2
4
22
Cyperaceae
2
8
61
Rhamnaceae
1
1
23
Dennstaedtiaceae
1
1
62
Rosaceae
7
9
24
Dioscoreaceae
1
1
63
Rubiaceae
1
1
25
Dryopteridaceae
2
3
64
Salicaceae
2
3
26
Ebenaceae
1
1
65
Sapindaceae
1
3
27
Equisetaceae
1
1
66
Scrophulariaceae
2
2
28
Euphorbiaceae
3
6
67
Smilacaceae
1
1
29
Fabaceae
7
8
68
Solanaceae
3
6
30
Fagaceae
1
1
69
Tamaricaceae
1
1
31
Gentianaceae
1
1
70
Typhaceae
1
1
32
Geraniaceae
1
3
71
Ulmaceae
2
3
33
Hamamelidaceae
1
1
72
Urticaceae
2
2
34
Hyacinthaceae
2
2
73
Verbenaceae
1
1
35
Hypericaceae
1
3
74
Violaceae
1
2
36
Iridaceae
1
1
75
Woodsiaceae
1
1
37
Juglandaceae
1
1
76
Zygophyllaceae
1
1
38
Juncaceae
1
1
 
مجموع
۱۷۸
۲۲۵
۳۹
Lamiaceae
8
8

مهمترین تیرهها به لحاظ جنس به ترتیب Poaceae (24 جنس)، Asteraceae (15 جنس) و Lamiaceae (8 جنس) میباشند و پس از آن، Fabaceae و Rosaceae (7 جنس)، Apiaceae و Boraginaceae (5 جنس) و سپس Brassicaceae و Caryophyllaceae قرار گرفتهاند. تیرههای Amaranthaceae، Plantaginaceae، Polygonaceae، Primulaceae، Solanaceae و Orchidaceae نیز هر کدام دارای ۳ جنس میباشند (شکل ۳-۱).

شکل (۳-۱) مهمترین تیرهها به لحاظ تعداد جنس

در این مطالعه، Poaceae با ۲۸ گونه، Asteraceae با ۱۸ گونه و Rosaceae با ۹ گونه بالاترین فراوانی گونهای را نشان میدهند و به دنبال آن Fabaceae، Lamiaceae، Plantaginaceae و Cyperaceae هر کدام با ۸ گونه و پس از آن Euphorbiaceae و Solanaceae با ۶ گونه قرار دارند. Apiaceae، Boraginaceae، Brassicaceae و Polygonaceae هر کدام دارای ۵ گونه میباشند (شکل ۳-۲).

شکل (۳-۲) مهمترین تیرهها به لحاظ تعداد گونه

جنسهای دارای بالاترین تعداد گونه به ترتیب Carex (6 گونه)، Veronica (5 گونه)، Euphorbia و Solanum (هر کدام با ۴ گونه)، Geranium، Hypericum، Ranunculus، Rubus، Acer، Lolium و Poa (هر کدام با ۳ گونه) میباشند (شکل ۳-۳).

شکل (۳-۳) جنسهای دارای بیشترین تعداد گونه

(۳-۲) اشکال زیستی
به لحاظ طیف شکل زیستی، اشکال زیستی غالب در دو جنگل، تروفیتها هستند که ۲/۳۰% فلور این مناطق را تشکیل میدهند و پس از آن، ژئوفیتها (۱/۲۷%)، همیکریپتوفیتها (۹/۲۰%)، فانروفیتها (۲/۱۸%)، هیدروفیتها (۸/۱%) و کاموفیتها و هلوفیتها (هر کدام با ۹/۰%) قرار دارند (شکل ۳-۴). بررسی دقیق طیف شکل زیستی در دو جنگل نشان میدهد که اشکال زیستی غالب در جنگل نور به ترتیب ژئوفیتها (۷/۲۹%)، تروفیتها (۲/۲۹%)، همیکریپتوفیتها (۵/۱۹%) و پس از آن فانروفیتها (۳/۱۷%)، هیدروفیتها (۱/۲%)، کاموفیتها و هلوفیتها (۱/۱%) هستند. در حالی که اشکال زیستی غالب در جنگل سیسنگان تروفیتها (۹/۲۹%)، ژئوفیتها (۶/۲۹%) و سپس همیکریپتوفیتها و فانروفیتها (۹/۲۱%) و کاموفیتها (۷/۰%) میباشند.

شکل (۳-۴) طیف شکل زیستی گیاهان جمعآوری شده در دو جنگل نور و سیسنگان

(۳-۳) پراکنش جغرافیایی
در مجموع، فلور عمدتاً از عناصر چندناحیهای با ۶۰ گونه (۳/۲۷%) و سپس عناصر اروپا- سیبری/ ایرانو- تورانی/ مدیترانهای با ۴۳ گونه (۵/۱۹%) تشکیل شده است و به دنبال آن، عناصر اروپا- سیبری/ ایرانو- تورانی (۷/۱۲%)، اروپا- سیبری/ مدیترانهای (۱۰%) و اروپا- سیبری (۶/۸%) قرار گرفتهاند (شکل ۳-۵). میزان اندمیسم در دو جنگل برابر ۴/۶% و شامل ۱۴ گونه میباشد.
فلور دو جنگل عمدتاً از عناصر چندناحیهای با ۵۲ گونه (۱/۲۸%) در جنگل نور و ۳۳ گونه (۶/۲۴%) در جنگل سیسنگان تشکیل شده است و پس از آن، عناصر اروپا- سیبری (۸/۱۶%)، اروپا- سیبری/ ایرانو- تورانی/ مدیترانهای (۱۴%)، اروپا- سیبری/ مدیترانهای (۲/۹%)، اروپا- سیبری/ ایرانو- تورانی (۲/۸%)، عناصر بومی (۷%)، نیمه جهانوطنی (۴/۵%)، جهانوطنی (۹/۴%)، ایرانو- تورانی/ مدیترانهای (۳/۴%)، ایرانو- تورانی (۶/۱%) و مدیترانهای (۵/۰%) در جنگل نور و اروپا- سیبری/ ایرانو- تورانی/ مدیترانهای (۷/۱۸%)، اروپا- سیبری (۱۸%)، اروپا- سیبری/ ایرانو- تورانی (۷/۹%)، اروپا- سیبری/ مدیترانهای (۲/۸%)، عناصر بومی و نیمه جهانوطنی (۲/۵%)، ایرانو- تورانی/ مدیترانهای (۵/۴%)، جهانوطنی (۷/۳%)، ایرانو- تورانی (۵/۱%) و مدیترانهای (۷/۰%) در جنگل سیسنگان، قرار گرفتهاند.

شکل (۳-۵) کوروتیپهای غالب گیاهان در جنگلهای نور و سیسنگان

(۳-۴) نتایج حاصل از فرمول سورنسون
بر اساس فرمول سورنسون [۱۳۱]، شباهت به دست آمده میان دو جنگل حدود ۶/۰ یا ۶۰% است که نشاندهندهی شباهت نسبتاً بالا در ترکیب فلوریستیکی بین دو جنگل میباشد.
تعداد گونههای گیاهی پارک جنگلی نور ۱۸۵ گونه و تعداد گونههای پارک جنگلی سیسنگان ۱۳۸ گونه میباشد. از این تعداد، ۹۷ گونه به طور مشترک در دو جنگل وجود دارد:
۰.۶=(۲×۹۷)/(۱۸۵+۱۳۸)

(۳-۵) نتایج جامعه شناسی
با استفاده از آنالیز دوطرفهی اصلاح شدهی گونههای معرف، چهار گروه از قطعات نمونه، دستهبندی شدند که در دو گروه بزرگ قرار میگیرند. وجود این دو گروه بزرگ در آنالیز کلی DCA تمامی قطعات نمونه، مشخص است (شکل ۳-۱۷). آنالیزهای جزئی روی گروه اول نشاندهندهی وجود سه گروه کوچکتر در آنها میباشد (جداول ۳-۴ و ۳-۵). در اینجا، نتایج حاصل از آنالیزهای جامعهشناسی به صورت جوامع رسمی براون-بلانکه معرفی نخواهد شد. بلکه معرفی آنها با استفاده از یک یا دو گونه شاخص (با استفاد
ه از میزان وفاداری گونه در جدولهای جامعه شناسی) و غالب صورت میگیرد. پرواضح است که تصمیمگیری نهایی در زمینهی نام جامعه۵۶ و همچنین دستهبندی سینتاکسونومی آنها در گروههای بالاتر منوط به برداشت اطلاعات وسیعتر در جنگلهای هیرکانی در آینده میباشد.
گروه ۱) Celtis australis-Buxus hyrcana
در آنالیز صورت گرفته، این گروه به دلیل ترکیب فلوریستیک مشخص به راحتی از سایر واحدهای پوششی جدا شده است. از جمله گونههای شاخص و غالب این گروه، Buxus hyrcana است که حضور چشمگیری را در بیشتر بخشهای آن نشان میدهد؛ به ویژه در بخشهایی که تأثیرات انسانی کمتر مشاهده میشود، تودههای غیر قابل نفوذی را ایجاد کرده است که مانع رسیدن نور به کف جنگل شده و باعث کاهش غنای گونهای در کف جنگل میگردد. گونهی شاخص و غالب دیگر، Celtis australis است. برخی دیگر از گونههای شاخص و همراه در این گروه مانند Carpinus betulus، Crataegus microphylla، Ficus carica و Quercus castaneifolia نیز از اهمیت خاصی برخوردارند. بیشتر بخشهای مطالعه شده در جنگل سیسنگان به وسیلهی این واحد پوششی پوشیده شده است. در زیر تعدادی از عکسهای مربوط به این واحد پوششی قرار داده شده است.

شکل (۳-۶) Celtis australis-Buxus hyrcana- عکس از س. زارعزاده
شکل (۳-۷) درخت شمشاد (Buxus hyrcana Pojark.)- عکس از س. زارعزاده

شکل (۳-۸) گیاه داغداغان (Celtis australis L.)- عکس از س. زارعزاده

گروه ۲) Fraxinus excelsior subsp. coriariifolia-Cardamine tenera
زیستگاه این گروه پوششی از رطوبت نسبتاً بالایی برخوردار بوده و دارای پوشش علفی و خزهای قابل ملاحظهای میباشد. گونههای Fraxinus excelsior ssp. coriariifolia و Cardamine tenera از گونههای شاخص تشکیلدهندهی این گروه میباشند. از دیگر گونههای شاخص این واحد میتوان به Arum maculatum و Phyllitis scolopendrium، Alnus glutinosa subsp. barbata، Pterocarya fraxinifolia اشاره کرد. Pterocarya fraxinifolia، معمولاً در خاکهای مرطوب و نمناک رویش دارد. Parrotia persica، Acer velutinum و Smilax excelsa از جمله گونههای همراه این واحد پوششی میباشند. این گروه بیشتر در قسمتهای مرکزی جنگل نور به چشم میخورد. در زیر عکسی از گونههای مهم این واحد پوششی آورده شده است.

شکل (۳-۹) درخت زبانگنجشک (Fraxinus excelsior L. subsp. coriariifolia (Scheele) A.E. Murray)- عکس از س. زارعزاده

شکل (۳-۱۰) Cardamine tenera S.G.Gmel. ex C.A.Mey.- عکس از س. زارعزاده

گروه ۳) Populus caspica-Alnus subcordata
سطح آب زیرزمینی در این واحد پوششی به نسبت بالا میباشد. این گروه با گونههای Alnus subcordata و Populus caspica به عنوان گونههای شاخص معرفی میگردد. گونههای Carpinus betulus و Pterocarya fraxinifolia نیز از فراوانی نسبتاً بالایی در این گروه برخوردار هستند. از جمله گونههای همراه این واحد پوششی میتوان به Carpinus betulus، Oplismenus undulatifolius، Smilax excelsa و Carex strigosa اشاره کرد. این واحد پوششی در غرب و همچنین قسمت ذخیرهگاه سفیدپلت (Populus caspica) در شرق و میانههای جنگل نور به چشم میخورد. ذخیرهگاه مزبورکه قسمت عمدهی این واحد پوششی را تشکیل میدهد حصار کشی شده است و آثار مدیریت انسانی در آن بیشتر بهچشم میخورد. در زیر عکسهایی از این واحد پوششی و گونههای مهم آن نشان داده شده است.

شکل (۳-۱۱) Populus caspica-Alnus subcordata- عکس از س. زارعزاده

شکل (۳-۱۲) درخت سفیدپلت (Populus caspica Bornm.)- عکس از س. زارعزاده

شکل (۳-۱۳) توسکای ییلاقی (Alnus subcordata C.A.Mey.)- عکس از س. زارعزاده

گروه ۴)Parrotia persica-Carpinus betulus
Carpinus betulus، گونهی شاخص و غالب این گروه پوششی است. گونهی غالب دیگر این گروه، Parrotia persica، بومی جنگلهای شمال ایران و باقیماندهی دوران سوم زمینشناسی میباشد. از دیگر گونههای شاخص مهم این گروه میتوان به Diospyros lotus و Quercus castaneifolia اشاره کرد. Oplismenus undolatifolius و Carex strigosa از جمله گونههای همراه مهم این گروه میباشند. این واحد پوششی در بیشتر قسمتهای جنگل نور و بهویژه جنوب و غرب جنگل به چشم میخورد. تصاویری از این واحد پوششی در ادامه آورده شده است.

شکل (۳-۱۴) Parrotia persica-Carpinus betulus- عکس از س. زارعزاده

شکل (۳-۱۵) درخت آهن (Parrotia persica (DC.) C.A.Mey.)- عکس از س. زارعزاده

شکل (۳-۱۶) درخت ممرز (Carpinus betulus L.)- عکس از س. زارعزاده

جدول (۳-۴) جدول قطعات نمونه از جنگلهای نور و سیسنگان. لایهها به ترتیب عبارتند از: ۱ = درختی بلند، ۲ = درختی متوسط، ۳ = درختی کوتاه، ۴ = درختچهای بلند، ۵ = درختچهای کوتاه، ۶ = علفی، ۷ = گیاهچهی جوان، ۸ = دانهرست.
Number of relevé
 
۰۱
۰۲
۰۳
۰۴
۰۵
۰۶
۰۷
۰۸
۰۹
۱۰
۱۱
۱۲
۱۳
۱۴
۱۵
۱۶
۱۷
۱۸
۱۹
۲۰
۲۱
۲۲
۲۳
۲۴
۲۵
۲۶
۲۷
۲۸
۲۹
۳۰
۳۱
۳۲
۳۳
۳۴
۳۵
۳۶
۳۷
۳۸
۳۹
۴۰
۴۱
۴۲
۴۳
۴۴
۴۵
۴۶
۴۷
۴۸
۴۹
۵۰
۵۱
۵۲
۵۳
۵۴
۵۵
Relevé surface (m2)

100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
400
Cover of trees %

100
100
100
100
090
110
100
100
0
50
100
100
100
090
100
100
105
100
090
090
100
100
090
095
090
095
100
075
100
115
090
090
070
090
080
100
100
090
080
100
100
100
090
100
100
100
100
100
095
060
100
100
100
100
100
100
Cover of shrubs %

030
050
030
030
015
0
70
030
050
100
020
020
030
030
025
030
035
020
005
010
010
010
010
020
015
010
005
005
070
005
010
005
005
005
010
010
005
045
005
040
010
005
030
020
015
005
040
020
030
050
005
010
030
010
015
005
Cover of herbs %

005
005
002
002
001
005
005
000
005
002
002
002
005
005
030
000
005
070
080
090
040
100
090
080
090
095
100
100
020
100
100
040
100
090
090
090
100
040
100
070
080
080
030
100
098
100
070
100
090
040
080
100
095
090
040
 
Layer

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Buxus hyrcana
3
5
5
5
5
5
5
5
5
.
5
5
5
5
5
5
5
5
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Buxus hyrcana
4
3
4
3
3
2
5
3
4
5
1
2
3
3
2
3
3
2
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Buxus hyrcana
8
.
+
.
.
.
+
.
+
+
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Celtis australis
4
+
1
1
+
+
1
.
1
2
.
+
+
+
+
+
+
+
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Acer cappadocicum
4
+
1
.
.
+
.
.
.
.
.
+
.
1
.
+
1
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Albizia julibrissin
4
+
.
.
.
.
2
1
1
.
.
.
.
1
+
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Fraxinus excelsior ssp.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *