پایان نامه رایگان روانشناسی-رابطه هوش هیجانی و رضایت زناشویی مدل هوش هیجانی بار – ان (Bar-on)


دانلود پایان نامه

مدل هوش هیجانی بار – ان (Bar-on)

مدل دیگر در حیطة رویكرد مختلط، مدل هوش هیجانی بار – ان می‌باشد وی مدلی چند عاملی برای هوش هیجانی تدوین كرده است. از نظر وی هوش هیجانی شامل « مجموعه ای از توانایی ها، كفایت ها و مهارت هایی غیر شناختی است كه توانایی فرد را برای كسب موفقیت در مقابله با اقتضائات و فشارهای محیطی تحت تأثیر قرار می‌دهد. » وصفت هیجانی دراین نوع هوش ركن اساسی است كه آن را از هوش شناختی متمایز می‌كند .

هوش هیجانی فرد یك عامل مهم در تعیین توانایی موفقیت در زندگی است و به طور مستقیم بهداشت روانی وی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هوش هیجانی همچنین با سایر تعیین كننده های مهم ( توانایی فرد برای موفقیت در مقابله با حوادث محیطی ) مانند شرایط و پیش آمادگی های زیستی – طبی، استعداد عقلی شناختی و واقعیت ها و محدودیت های فوری در حال تغییر محیط نیز تركیب می‌گردد. این رویكرد با دیدگاه تعاملی بم[1] و آلن[2] از این جهت كه براهمیت تمركز سنجش عوامل شخصی و موقعیت های محیطی در پیش بینی رفتار تأكید دارد موافق است. اپستین [3]نیز بر این دیدگاه تأكید و بیان می‌دارد كه طرح این پرسش كه كدامیك از آنها ( موقعیت یا شخص ) مهم ترند، امری بی معناست، چرا كه رفتار همیشه نتیجه كنش مشترك شخص و موقعیت است. رفتار همیشه در یك بافت موقعیتی رخ می‌دهد نه در خلاء. بنابراین، بحث در باره ویژگی های رفتار فرد بدون مشخص كردن موقعیتی كه رفتار در آن رخ داده است، امری بی معنی است .

مدل هوش هیجانی چند عاملی بار – ان با ظرفیت عملكرد مرتبط است تا خود عملكرد ( یعنی ظرفیت برای موفقیت نه خود موفقیت)؛ این چارچوب مفهومی جامع بر گروهی از مؤلفه های عاملی ( مهارت های هیجانی ) مبتنی است و سایر مدل های موجود هوش هیجانی را نیز در بر می‌گیرد. به این معنا كه این مدل تنها بر آگاهی از احساسات و استفاده از این اطلاعات برای تطابق با زندگی تأكید ندارد، بلكه در بر گیرندة مؤلفه های دیگری است كه در تعیین موفقیت فرد در كنار آمدن با فشارها و اقتضائات محیطی كم اهمیت نیستند .

اصطلاح « موفقیت » بدان صورت كه در تعریف بار – ان از هوش هیجانی آمده است، به صورت محصول نهایی تلاش ها ی فرد برای دستیابی و رسیدن به كمال تعریف شده است و بنا بر این ،‌مفهومی‌بسیار ذهنی و به طور بالقوه تحت تأثیر شرایط اجتماعی است هوش هیجانی پیش بینی موفقیت را نیز ممكن می‌سازد، زیرا نشان می‌دهد كه چگونه فردی آگاهی و دانش خود را در موقعیتی بی درنگ به كار می‌گیرد.(2)

بار – ان به چند دلیل اصطلاح « هوش هیجانی » را برای اشاره  به این سازه به كار برده است. اول اینكه، اصطلاح « هوش » به معنی توانائی ها، كفایت ها و مهارت های  عمده ای است كه بیانگر مجموعه آگاهی فرد برای تطابق با زندگی است. اصطلاح                   « هیجانی » نیز بر تفاوت بین این نوع هوش خاص از هوش شناختی تاكید دارد.

بار – ان مولفه های رویكرد مفهومی خود نسبت به هوش هیجانی را كه به وسیله نسخه فعلی پرسشنامه بهره هیجانی بار – ان ( EQ-I ) مورد سنجش قرار می‌گیرند، مشخص نمود كه در جدول صفحه بعد فهرست شده اند :‌

 

 

 

 

جدول مؤلفه های هوش هیجانی مورد سنجش در پرسشنامه EQ-I

مؤلفه های درون فردی مؤلفه های  بین فردی مؤلفه های سازش پذیری مؤلفه های مدیریت استرس مولفه های خلق عمومی
خود آگاهی هیجانی همدلی حل مسأله تحمل فشار روانی شادكامی
ابراز وجود مسئوولیت پذیری اجتماعی واقعیت گرایی كنترل تكانه خوش بینی
احترام به خود روابط بین فردی انعطاف پذیری
استقلال
خود شكوفایی

 

بار – ان نیز در اوایل دهه 1980 تحقیق جامعی برای بررسی ‌عوامل                      ( مهارت های هیجانی ) گوناگونی كه تصور می‌شد ‌ساختار هوش هیجانی را می‌سازند آغاز نمود. دیدگاه او شامل چهار مرحله است :

1) دسته بندی منطقی متغیرها و شناسایی عوامل كلیدی زیر بنایی كه ظاهراٌ به عملكرد مؤثر و سلامت هیجانی مثبت منجر می‌شود. كشف این متغیرها بر تجارب بالینی و مرور متون بهداشت روان مبتنی بود

2) تعریف عملیاتی عوامل

3) ساخت پرسشنامه برای ارزیابی عوامل

4) تفسیر نتایج و بكار گیری آن عوامل . اساس ارزیابی ساختار عاملی، اعتبار و پایایی پرسشنامه بار – ان  بر مبنای چنین دیدگاهی ،‌مؤلفه های رویكرد مفهومی خود نسبت به هوش هیجانی را كه به وسیله ویرایش فعلی پرسشنامه بهرة هیجانی بار – ان ( EQ-I ) مورد سنجش قرار می‌گیرند ،‌مشخص نمود.

بار – ان مؤلفه های هوش هیجانی را به صورت زیر تعریف می‌كند :‌

 

 

  • مولفه های درون فردی

خود آگاهی هیجانی  ( ES ) emotional self- awareness یعنی توانایی شناسایی و فهم هیجانهای خود . این مؤلفه هم بر آگاهی فرد از احساس ها و هیجان های خود و هم بر توانایی تمایز بین آنها، چرایی و آگاهی از این كه چه چیزی سبب آن احساس ها شده است، تأكید دارد.

ابراز وجود Assertiveness(AS) ‌یعنی توانایی بیان احساس ها، باورها و افكار خود و توانایی دفاع از حقوق خود باشیوه های غیر مخرب . افراد دارای این توانایی، كمرو و باز داری شده نیستند. این افراد قادرند بدون پرخاشگری یا بد زبانی، احساس‌های مختلف خود را به طور صریح بیان كنند. برخورداری از این مهارتها برای كسب موفقیت در زندگی بسیار اساسی است. این افراد به ندرت به دلیل عواطف ناراحت كننده و بازدارنده شده، احساس محدودیت می‌كنند.

احترام به خود ( حرمت ذات ) ( SR ) self – regard  یعنی توانایی آگاهی، فهم، پذیرش و احترام نسبت به خویشتن . احترام به خود توانایی پذیرش جنبه‌های مثبت و امكانات درك شده شخص و نیز پذیرش جنبه‌های منفی و محدودیت های فردی و داشتن احساسات خوب نسبت به خود است.

خود شكوفایی ( SA ) self – actualization یعنی توانایی از قوه به فعل رساندن نیروهای درونی و عملی ساختن آنچه كه شخص قصد انجام آن را دارد و احساس لذت از انجام عمل.

خود شكوفایی در واقع، توانایی برخورداری از یك زندگی كامل، غنی و معنی دار است و یك مهارت سرنوشت ساز در زمینه هوش هیجانی است. به این دلیل كه مؤلفه مانند یك نقشه راه برای كسب موفقیت در زندگی عمل می‌كند. خود شكوفایی فرآیندی پویا و مستمر از تلاش، بر ای به حداكثر رساندن رشد توانایی ها و ظرفیت های شخصی است.

استقلال ‌( IN ) independence یعنی توانایی خود هدایت گری و خود كنترلی در تفكر و اعمال شخصی و رها شدن از وابستگی عاطفی. افراد مستقل در طراحی و اتخاذ تصمیم های مهم زندگی متكی به خود هستند. به هر حال این افراد قبل از تصمیم گیری در جستجوی دیدگاه دیگران بر می آیند و به آنها توجه می‌كنند. مشورت با دیگران لزوماٌ نشانة وابستگی نیست. اشخاص مستقل از اتكا به دیگران برای برآوردن نیازهای عاطفی شان پرهیز می‌كنند. مستقل بودن به میزان اعتماد به خود، نیروی درونی و به تمایل در برآوردن انتظارات و تعهدات بدون این كه اسیر آنها شوند مبتنی است.

 

  • مؤلفه های بین فردی

همدلی ( EM ) ( empathy ) یعنی توانایی آگاهی از عواطف، فهم و احترام به احساس های دیگران همدلی، حساس بودن نسبت به موضوع، چگونگی و چرایی              احساس های دیگران و تفكر در باره شیوه عمل آنان است. همدل بودن به یك معنی، توانایی « خواندن هیجانی » اشخاص دیگر است. افراد همدل نسبت به دیگران علاقمند بوده و نگران و مراقب آنها هستند.

روابط بین فردی ( IR ) Relationship Interpersonal یعنی توانایی برقراری و حفظ روابط رضایت بخش دو سویه كه با نزدیكی هیجانی، صمیمیمت و داد و ستد عواطف مشخص می‌شود.

رضایت دو سویه شامل تبادلات اجتماعی معنا دار است كه به طور بالقوه پاداش دهنده و لذت بخش بوده و با بده بستان همراه  می‌باشد.

از ویژگیهای ارتباط مثبت بین فردی، توانایی صمیمت، ابراز محبت و انتقال دوستی به شخص دیگر است. این مهارت اجتماعی عموماٌ نیاز به داشتن حساسیت نسبت به دیگران، تمایل به برقراری ارتباطات و احساس رضایت از این روابط است.

مسئولیت پذیری اجتماعی Social Responsibility  ( RE ) یعنی توانایی شناسایی خود به عنوان یك عضو همكاری كننده ، امداد رسان و سازنده در یك گروه اجتماعی.

این مؤلفه، با عمل به شیوه مسئولانه ( حتی اگر فرد از آن سودی نبرد)، انجام كار با و برای دیگران ؛ پذیرش سایرین ؛ عمل، مطابق وجدان فردی و رعایت مقررات اجتماعی رابطه دارد. داشتن حساسیت بین فردی و توانایی پذیرش دیگران، در حالی كه از امكانات آنان در جهت احیاء منافع جمعی استفاده می‌شود و نه منفعت شخصی، مجموعه ای از رفتارهای كلیدی افراد برخوردار از مسئولیت اجتماعی بالاست.

 

  • مؤلفه های سازش پذیری

حل مسأله Problem solving   ( PS ) یعنی توانایی شناسایی و تعریف مشكلات شخصی و اجتماعی، و نیز خلق و بكارگیری راه حل های بالقوه مؤثر.

حل مسأله ماهیت چند مرحله ای دارد و شامل توانایی انجام مراحل زیر است :

  • درك مشكل و داشتن حس اطمینان و انگیزه برای مقابله مؤثر با آن
  • تعریف و ضابطه بندی مشكل تا حد ممكن ( شامل گردآوری اطلاعات مربوط )
  • خلق راه حل های احتمالی فراوان و اخذ تصمیم برای اجرای یكی از آنها و انتخاب بهترین شیوه عمل و ارزیابی نتیجه آن
  • تكرار فرایند در صورتی كه مشكل رفع نشده باشد.

حل مسأله با تمایل به انجام بهتر امور، نظم ،‌روش مند بودن و رویارویی با مشكلات به جای اجتناب از آنها مرتبط است.

آزمون واقعیت ‌( واقع گرایی ) ( reality test  ( RT )  یعنی توانایی ارزیابی انطباق بین آنچه كه به طور ذهنی و درونی تجربه می‌شود و آنچه كه به صورت بیرونی و عینی وجود دارد ( بین آنچه تجربه می‌شود و آن چه عیناٌ وجود دارد ) به عبارت      ساده تر، آزمون واقع گرایی توانایی ارزیابی صحیح موقعیت كنونی است.

آزمون واقعیت با مشاهده امور به آن شكلی كه هستند  و نه به صورتی كه شخص آرزو دارد و یا می ترسد باشند ،‌مرتبط است.

انعطاف پذیری ‌Flexibility  ( FL ) یعنی توانایی سازگاری با احساسات، افكار، و رفتار خود هنگام تغییر شرایط و موقعیت ها.

این ویژگی بر توانایی كلی فرد برای انطباق با شرایط ناآشنا، غیر قابل پیش بینی و پویا اشاره دارد. اشخاص منعطف برای ایجاد تغییر ،‌چابك، زرنگ و توانا هستند، بدون اینكه دچار عدم انعطاف باشند. توانایی در تغییر ذهنیت خود زمانی كه شواهد نشان دهد فرد مرتكب اشتباه است و باز بودن و تحمل عقاید، نگرش ها، شیوه ها  و اعمال مختلف دیگران از نشانه های انعطاف پذیری بالا است.

 

  • مؤلفه های مدیریت استرس

تحمل فشار روانی Stress tolerance ( ST ) یعنی توانایی تحمل مصائب، موقعیت های فشار زا و هیجان های شدید بدون از پا درآمدن و تحلیل قوا، از طریق مقابله فعال و مثبت با فشار روانی

تحمل فشار روانی به معنی توانایی غلبه بر شرایط دشوار بدون احساس سختی و رنج فراوان است.

این ویژگی به توانایی های زیر بستگی دارد :‌

  • دیدگاه خوشبینانه نسبت به كسب تجارب تازه
  • احساس اینكه شخص قادر است با حفظ آرامش بر موقعیت كنترل و نفوذ داشته باشد.
  • برخورداری از ظرفیت آسودگی خاطر، حل مشكلات با حفظ آرامش و اجتناب از گریز از مقابله با مشكلات ،‌به فرد توانایی رویارویی با مسایل و بحران های زندگی را می‌دهد. تجربه اضطراب و نگرانی، سبب تضعیف كاركرد این مولفه می‌شود و موجب ایجاد ضعف در تصمیم گیری و نهایتاٌ مشكلات جدی هیجانی و جسمانی می‌گردد.

كنترل تكانه impuls control ( IC ) یعنی توانایی مقاومت یا به تعویق انداختن تكانه، سائق، یا وسوسه عمل و كنترل هیجان ها. كنترل تكانه شامل ظرفیت در پذیرش   تكانه های پرخاشگرانه، خویشتن داری و كنترل خشم، خصومت و رفتار غیر مسئولانه است.

 

  • مؤلفه های خلق عمومی

شادكامی‌happiness  HA یعنی توانایی رضایت از زندگی خود، لذت بردن از خود و دیگران، شوخ طبعی و  ابراز هیجان های مثبت

این مؤلفه هیجانی، شامل توانایی لذت بردن از جنبه‌های مختلف زندگی شخصی و زندگی به طور كلی است. افراد شاد، غالباٌ احساسات مثبت دارند، در منزل و محل كار راحت هستند. وقادرند از فرصت های شوخی لذت ببرند. شادكامی‌با احساسات شوق و شعف نیز رابطه دارد.

خوشبینی Optimism  ( OP ) یعنی توانایی دیدن بخش روشن تر زندگی و حفظ باز خورد مثبت نسبت به آن، حتی در صورت بروز مصیبت یا بدبختی.

خوشبینی، سنجشی از میزان امید به زندگی و داشتن رویكردی مثبت به زندگی روزمره است.

[1] – Bem

[2] -Allen

[3] -Epstein

این تکه ای از پایان نامه رایگان کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و علوم تربیتی با عنوان بررسی رابطه هوش هیجانی و رضایت زناشویی 110صفحه  می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره می باشد می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک زیر را هم ببینید :

قسمت اول لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  176 پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *