پایان نامه رایگان روانشناسی :بررسی وضعیت اجتماعی و اقتصادی زنان سرپرست خانوار ادبیات نظری


دانلود پایان نامه

ادبیات نظری

وضعیت اجتماعی واقتصادی زندگی زنان سرپرست خانوار مورد توجه و بررسی جامعه شناسان قرار گرفته است در واقع گسترش این شکل از خانواده در همه کشور های از جمله توسعه یافته و یا در حال توسعه  ضرورت این بررسی را ایجاد کرده است در این بخش نظریه های مربوط به زنان سرپرست خانوار از جهت آثار ونتایج گسترش این نوع خانوار ها طبقه بندی شده است  که از دیدگاههای دین مبین اسلام، روانشناسی، جامعه شناسی  به بررسی آن خواهیم پرداخت.

 

 

 

نظریات اسلام

در دیدگاه اسلام، زن و شوهر در همه امور خانوادگی و روابط بین خویش، از حقوق همسان و برابری برخوردارند، جز اینكه مرد در مدیریت و سرپرستی خانواده و سر و سامان بخشیدن به امر همسر خویش، دارای تكلیفی افزون‌تر است. مرد به سبب پرداخت مهریه، تحمل هزینه زندگی، دفاع از خانواده و مسئولیت زندگی مشترك، از حق سرپرستی بهره‌مند است. البته این سرپرستی نشانه تقرب بیشتر مرد نزد خداوند نیست، زیرا زن و مرد از ریشه واحدی آفریده شده‌اند و هر یك می‌توانند با تقوا و ایمان به خداوند نزدیك شوند. قرآن كریم دلایل سرپرستی مردان را این‌گونه بیان می‌دارد:

«الرجالُ قوامون علی النساء» ترجمه آیه چنین است: «مردان را بر زنان تسلط و حق نگهبانی است، به‌واسطه آن برتری كه خدا بعضی را بر بعضی مقرر داشته و هم به واسطه آن كه مردان از مال خود باید به زن نفقه دهند، پس زنان شایسته و مطیع در غیبت مردان حافظ حقوق شوهران می‌باشند و آنچه را كه خدا به حفظ آن امر فرموده نگهدارند و…»

مسئله سرپرستی و مدیریت، مسئله‌ای اساسی و مهم در جامعه بشری است و یكی از تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در مدیریت است. قرآن كریم مدیریت خانواده را به عهده مردان گذاشته و زنان را در سایر مسئولیت‌های عظیم خانواده یعنی تربیت نسل و ایجاد آرامش و حركت تكاملی مشمول نموده است.

در آیه ششم سوره تحریم آمده است: «ای كسانی‌كه ایمان آورده‌اید خود و خانواده خویش را از آتش نگاهدارید، چنان آتشی كه مردم و سنگ‌ خارا آتش افروز اوست و….»

درخصوص لزوم تأمین مخارج زندگی توسط مرد خداوند در قرآن كریم می‌فرماید: «هر جا كه خود سكونت گزینید آنها را نیز به قدر توانایی خود مسكن دهید. به آنان ضرر نزنید تا برآنها تنگ آید و اگر آبستن بودند نفقه‌شان را بدهید تا وضع حمل كنند و اگر فرزندان شما را شیر می‌دهند، مزدشان را بدهید و به وجهی نیكو با یكدیگر توافق كنید…» ( سورة طلاق، آیة 6).

هم‌چنین راوی می‌گوید: به امام صادق(ع) عرض كردم: «پرداخت نفقه چه كسی بر انسان واجب و الزامی است؟ فرمود: پدر و مادر، فرزند و همسر» (بحارالانوار، ج 104، ص 74).

هم‌چنین امام صادق(ع) در تفسیر آیة «و من قدر علیه رزق فلینفق ممّا آتاه الله»

فرمود: «هرگاه مرد نفقة خود را به میزانی كه برای او كفایت كند، بپردازد و نیز پوشاك وی را فراهم نماید، وظیفه‌اش را در مسئولیت اقتصاد خانواده انجـام داده وگـرنه آن دو از هـم جـدا می‌گـردند» (همان، ص 7).

پیامبر اكرم(ص) فرمود: «كسی كه برای روزی حلال خانواده‌اش تلاش كند، مانند كسی است كه در راه خدا جهاد كرده‌ است» (بحارالانوار، ج 103، ص 103).

هم‌چنین امام رضا(ع) می‌فرمایند: اگر زن نیازمند شود برعهده مرد است كه نیاز او را برطرف ساخته و نفقه‌اش را بدهد؛ امّا اگر مرد نیازمند گشت برعهده زن نیست كه او را تأمین كند یا اگر محتاج و نیازمند شود هزینه و نفقه او را بپردازد. به همین دلیل ارث مردان دو برابر زنان است و این سخن خداوند نیز از همین جا نشأت می‌گیرد كه می‌فرماید: مردان كارگزار و سرپرست زنانند، از آن روی كه برخی را بر برخی فزونی و برتری داده و بدان سبب كه مردان از مال خود به زنان نفقه دهند.

از نظر قوانین و مقررات حقوقی اسلام، زن وظیفه‌ای در تأمین نیازهای اقتصادی خانواده ندارد و می‌تواند درآمد فعالیت‌های خود را صرف امور شخصی خود یا پس‌انداز نماید. در این رابطه خداوند در قرآن كریم می‌فرماید: «… للنّساء نصیب ممّا اكتسبن …» (سورة نساء، آیة 32). «… زنان را از‌ آنچه بدست می‌آورند نصیبی است…»

بنابراین زن در سرپرستی خانواده نیز وظیفه‌ای ندارد و اگر این امور را عهده‌دار می‌شود عملی پرمشقت است كه از روی فداكاری، احسان و تبرع انجام می‌دهد و اسلام نمی‌پسندد كه زنان را موظف به آن نماید.

به طور كلی در دیدگاه اسلام، مسئولیت‌های مهم زن، تربیت نسل انسانی (فرزندان)، گرم نگهداشتن محیط خانه و فراهم‌سازی رشد و شكوفایی فضایل اخلاقی در خانواده است. ساختار جسمی و روحی زن با این مسئولیت مهم و ظریف تناسب دارد. درگیری و خشونت، ورود به چالش‌های اجتماعی و حضور در نبردهای سیاسی با آنچه كه خداوند در سرنوشت و طبیعت او قرار داده است، همخوانی كمتری دارد. حال اگر زنانی كه به دلایل مختلف علاوه برمسئولیت‌های فرزندپروری مجبور شده‌اند كه به تنهایی نقش اقتصادی خانواده را بر دوش كشیده و جای خالی پدر را نیز در خانواده پركنند، گرفتار تعدد نقش خواهند شد كه بنابر نظر فوق احتمالاً تعارض بین این نقش‌ها بوجود خواهد آمد و اگر قوانینی در جامعه نباشد تا از آنها حمایت نماید و از تعارض نقش‌های آنان بكاهد مشكلات جدی برای این دسته از خانواده‌ها بوجود خواهد آمد.

 

در مورد تفاوت بین زن و مرد در دیه و قصاص هم كه از احكام ثابت اسلام بوده و قابل تغییر نیست، حكومت اسلامی در مقابل زنان سرپرست خانوار، مكلف به جبران خسارت می‌باشد و لازم است با توجه به این دو اصل از احكام اسلام درباره زنان شاغلی كه درآمد خود را در ادارة زندگی مشترك هزینه می‌كنند، به ویژه زنانی كه سرپرستی خانواده را عهده‌دار هستند، تجدیدنظر نماید، زیرا با فوت زنان نان‌آور، اقتصاد خانواده آسیب دیده و ادارة امور زندگی دچار اختلال و بحران می‌گردد.

 

 

 

 

 

نظریه‌های روانشناسی

روانشناسان معتقدند یكی از عمده‌ترین منابع استرس برای زنان، به ‌ویژه زنان سرپرست خانواده ایفای نقش‌های متعدد در زمان واحد است. عمده‌ترین نقش پذیرفته شده برای مردان نقش نان‌آوری خانواده است و استرس‌های مربوط به نقش در مردان معمولاً وابسته به نقش‌های شغلی آنان است. زنان سرپرست خانواده هم باید ادارة امور اقتصادی را بر عهده داشته و استرس‌های مربوط به شغل و حرفه و تنظیم درآمد را تجربه كنند و هم استرس‌های نقش والدینی، تربیتی و حمایتی از فرزندان.

آدامز اختلالات روانشناختی زنان سرپرست خانوار مطلقه را بررسی نموده و اظهار می‌دارد: مادر پس از طلاق در برابر یك سری از مشكلات قرار می‌گیرد، مانند: تأمین مراقبت از كودك، یافتن سرپناهی مناسب و تأمین معیشت خانواده و دشواری‌های ناشی از این كه او تنها بزرگسال خانواده است و باید نقش پدر و نقش مادر را یكجا به عهده بگیرد، لذا باید به ایفای نقش‌های چندگانه‌ای بپردازد كه در برخی موارد ایفای این نقش‌ها با هم در تعارض هستند، لذا زن هم از حیث مادی و هم از حیث روانی‌ـ عاطفی دچار مشكل گردیده و استرس و اضطراب بیشتری را تجربه می‌كند.

 

برایسكو در بررسی 39 مورد از زنان سرپرست خانوار به این نتیجه رسید كه 75 درصد از زنان این گروه، از بیماری‌های روانی رنج می‌برند كه عمده‌ترین آنها با طلاق همبستگی نزدیك دارد كه شامل اختلالات عاطفی، شخصیت ضد اجتماعی و هیستری می‌باشد (خسروی، 1374).

 

پاركز با اشاره به افزایش مصرف مواد مخدر و مشروبات الكلی، افسردگی و خودكشی در زنان بیوه را گزارش داده است كه حدود 10 تا 20 درصد زنان بیوه به عنوان بیمار افسرده تشخیص داده شده‌اند كه شاید بتوان افزایش این نوع رفتارهای خود تخریب‌گرایانه را حاصل افسردگی دانست.

ظهور علائم روانپزشكی (كلایتون، 1974؛ پاركز 1964) ابتلا به بیماری‌های روانی (بلین، هاروت، 1985) آغاز استفاده از خدمات روانپزشكی برای بیماران سرپایی (رابرتسون 1974؛ اشتین و سومر 1969) و خودكشی (لوك و وبر، 1972؛ كوسنگ،1966؛ سی‌گول، 1969) همگی در بین زنان سرپرست خانوار و فاقد همسر، متداول‌تر از افراد متأهل بوده است ((خسروی، 1374، به نقل از مادیسون و ویلول‌ها، 1968).

سبیل7، موقعیت اقتصادی، اجتماعی بالا را در انطباق با بیوگی و كاهش افسردگی مؤثر می‌داند. همچنین پاركز‌8 گزارش داده است كه حدود 10 تا 20 درصد از زنان بیوه به عنوان بیمار افسرده تشخیص داده شده‌اند، به طوری كه بسیاری از این افراد به میزان زیادی مصرف كنندة داروهای خواب‌آور و آرام‌بخش بوده‌اند (خسروی، 1374؛ به نقل از پاركز 1983).

مروین سومر9 اظهار كرده‌ است كه احتمال ابتلا به بیماری‌های روانی در زنانی كه طلاق گرفته‌اند و سرپرستی خانواده را نیز برعهده دارند، از متأهلین و كسانی‌كه تنها زندگی می‌كنند، بیشتر است. از آنجائی‌كه زنان سرپرست خانواده، علاوه بر وظایف مادری و تربیت فرزندان، نگهداری و مراقبت از آنان و اداره امور خانه، نقش اقتصادی خانواده را نیز برعهده دارند، ملزم به اشتغال بیرون از خانه می‌باشند و چون از اشتغال و درآمد مناسب و كافی برخورددار نمی‌باشند و نقش‌های زن و مرد را همزمان ایفا می‌كنند، تا حدودی نوع و میزان استرس آنان از تجربه مردان متفاوت می‌باشد. این گروه از زنان علاوه بر ایفای نقش‌های متعددی همچون اداره و انجام كارهای خانه، مراقبت‌های جسمی و هیجانی از اعضای خانواده را هم انجام می‌دهند كه موجب می‌شود استرس و مشكلات روانی مختلفی را تجربه كنند. مسئلة ایفای چند نقش در بین زنان سرپرست خانواده سبب می‌شود زمانی كه می‌كوشند به شغل خود به اندازه كارهای خانه و مراقبت از فرزندان اهمیت بدهند، دچار تعارض نقش شوند كه همین امر منجر به ایجاد استرس و اضطراب در آنان می‌گردد.(همان)

 

 

 

 

نظریات جامعه شناسی

 

الف:نظریه زنانه شدن فقر یا آسیب پذیری زنان سرپرست خانوار

طرفداران این نظریه نشان میدهد که خانواده هایی که سرپرستی آنان بر عهده زنان می باشد نه تنها در همه کشور های جهان گسترش یافته اند بلکه به درصد خانوار های سرپرست زن که جمعیت کم درآمد قرار می گیرند افزوده شده است این مسئله حتی درکشورهایی که پیشرفته ترین قوانین را به نفع زنان داشته اند (کشورهای فمینیسم و یا دارای سیاستهای موافق فمینیستی) دیده شده است در این کشورها به رغم کمکهای دولتی به این زنان فرایند فقیر شدن آنان همچنان ادامه دارد از طرفی مشکلات این زنان عدم دسترسی به مشاغل با منزلت اجتماعی بالا است این زنان یا بیکارند یا مشاغل نیمه وقت کم درآمد دارند اگر مشاغل دارای منزلت بالا باشد مسئله تنظیم وقت برای انجام کار خانه و کار بیرون از خانه است این مشکل را صاحب نظران فقر زمانی نامیده اند و فقر زمانی اگر با فقر مادی همراه شود آسیب پذیری این قشر را دوچندان می کند . (گیدنز1989 )

این تکه ای از پایان نامه رایگان کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و علوم تربیتی با موضوع :

بررسی وضعیت اجتماعی و اقتصادی زنان سرپرست خانوار

می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره می باشد می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید البته ممکن است بعضی از متون موقع انتقال از فایل ورد به هم بریزد یا عکس ها درج نشود برای دانلود پایان نامه ها با فرمت ورد به همراه تمام پیوست ها به لینک زیر مراجعه کنید:

در سایت مرجع دانلود پایان نامه می توانید صدها پایان نامه رافقط با داشتن یک پسورد  دانلود کنید و به متن کامل آنها دسترسی بدون محدودیت داشته باشید. برای جزییات بیشتر اینجا کلیک کنید 

سایت فوق (payanname.net) قوی ترین سایت در زمینه دانلود پایان نامه است 

کافیست عبارت

دانلود پایان نامه

را در گوگل سرچ کنید

خواهید دید که گوگل این سایت را به عنوان اولین گزینه معرفی می کند 

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک های زیر را هم ببینید :

قسمت اول لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  176 پایان نامه

قسمت دوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  163 پایان نامه

قسمت سوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  208 پایان نامه

قسمت چهارم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  214 پایان نامه

قسمت پنجم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  222 پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *