پایان نامه رایگان روانشناسی آموزش مفاهیم دینی به کودکان (13-6) سال با تاکید بر نماز ، دعا و قرآن


دانلود پایان نامه

8-1 از سیره بزرگان

در ذكر حالات بزرگان نیز این روش بیان شده ایت(روش غیر مستقیم) . كه آیت … مصباح یزدی دربارة روش عارف بزرگ آیت … العظمی محمد تقی بهجت در این مورد می‌فرمایند كه كمتر اتفاق می افتد كه حضرت آیت … بهجت بطور مستقیم به كسی مطلبی فرموده باشند. اغلب در ضمن تمثیل یا قضیة و داستانی كه از كسی نقل می‌نمایند مطلب مورد نظر خود را می‌رسانند. از آن نمونه است توصیه های ایشان در اول انقلاب و بعدها به بزرگان برای جلوگیری از پدید آمدن لغزشها. ایشان در ضمن داستان یا حدیث ، مقصود و اشتباه اطرافیان را گوشزد می‌كردند و روش ایشان در برخورد با دیگران برای تربیتشان این چنین بوده است كه مستقیماً نگویند این كار را بكن یا نكن، یا فلان كارتان بد بوده است.[1]

 

2) استفاده از روش های فعال

در این روش مشاركت كودكان مد نظر است. مزین این روش تاثیر عمق آن است، فعالیت گروهی بچه ها واگذاری مسئولیت به ایشان، وضع قوانین بوسیله آنها و نظارت خودشات و قضاوت در مورد افراد خاطی از موارد مهم و موثر است.[2]

ویژگیهای روش فعال در تربیت دینی

1)قدرت انتخاب به مخاطب می‌دهد تا آنها با موضوع یادگیری و آموزش مورد نظر درگیر شوند.

2) فرصت كشف و یادگیری شخصی بجای تحمیلی و انتقال یك سویه به فرد داده می‌شود.

3)«چگونه» یادگیری مفاهیم دینی بیش از چه چیز یادگرفتن یا چه اندازه آموختن مهم است.

4)تعامل و ارتباط دو جانبه بجای علم و ارتباط یك سویه انجام می‌گیرد.

5)در روش فعال درك مفاهیم و انجام تكالیف دینی بصورت خود برانگیخته واز طریق انضباط درونی انجام می‌گیرد.

6)آموزه های دینی بر اساس مراحل تحول شناختی قابلیت ها و ظرفیت های ذهنی ارائه می‌شود.

7)آماده سازی عاطفی ترغیب و تشویق اولیه برای پذیرش مفاهیم دینی قبل از هرگونه آموزش دینی یك اصل علمی‌در روشهای فعال محسوب می‌شود.

8)درك متقابل، احترام متقابل و ارتباط دوسویه از جانب والدین و مربی برای فرزندان نوجوان محور در فرآیند تربیت دینی مورد توجه قرار می‌گیرد.[3]

 

 

3) روش تربیت تلقینی

تلقین مثبت به خود و دیگران از روشهای مورد استفاده در تربیت است كه در درمان بیماریها نیز استفاده می‌شود. تكرار 31 بار آیة شریفة«فبای الاء ربكما تكذبان» درسورة الحمن و 10 بار آیه« ویل یومئذ المكذبین» در سوره مرسلات و … شان از اهمیت بكارگیری روش تلقینی دارد. حضرت علی علیه السلام نیز این روش را مورد توجه قرار داده و می‌فرمایند: اگر بردبار نیستی خود را همانند بردباران نما زیرا بسیار اندكند كسانیكه خود را به گروهی همانند می‌كنند و یكی از آنان نمی‌شوند.

حضرت امام خمینی قدس سره نیز می‌فرمایند: یكی از چیزهایی كه برای انسان مفیداست تلقین است… یك مطلبی كه باید نفس انسان تاثیر بكند با تلقینات و تكرارها بیشتر در نفس بصورت منفی و تحمیل نباشد بلكه بصورت مثبت و اگاهانه و آزادانه انجام پذیرد بسیار مطلوب و موثر خواهد بود.[4]

 

دو نكته مهم

1)در هر امری خطراتی است كه باید با آنها آشنا بود و از خطرات بزرگ تعلیمات دینی و پروشهای مذهبی آن است كه در كودكی فرزند را چیزی بیاموزیم و یا تربیتی كنیم كه چون فرزند بزرگ شود آن را منافی حقیقت و صلاح ببیند و یكباره تمام اثرات دینی خود را واپس زند راه مناسب آنست كه موافق فطرت ذات او كار پرورش و سپس تعلیم وی صورت یابد. مطالب مذهبی با همان وضعی كه برای بزرگتران طرح می‌شود باید برای كودكان مطرح شوند تنها با الفاظی ساده تر و روشن تر.[5]

2) برای اینكه كودكان بهتر با ما ارتباط برقرار كنند، باید توجه كنیم كه این ارتباط به نظر ساده می آید؛ ما آنرا با نصیحت كردن وپند دادن اشتباه می‌گیریم. برای اینكه بتوانیم با كودكان و نوجوانان صحبت كنیم و آنها به حرف ما گوش دهند اول باید ما به حرفهای آنها خوب گوش دهیم تا این هنر را عملاً به آنها بیاموزیم. گوش دادن یك مهارت است كه با تئوری پردازی صورت نمی‌گیرد و انسان باید عملاً بیاموزد و وقتی كودكان ببینند ما به حرف و صحبت آنها بخوبی و با توجه و دقت گوش می‌دهیم آنها نیز از ما تقلید می‌كنند.[6]

 

 

 

 

 

 

 

بخش ششم : مفاهیم دینی و شیوه آموزش آنها

 

درك كودكان و نوجوانان از برخی مفاهیم دینی

1ـ مفهوم دعا و رازو نیاز با خدا

بر اساس تحقیقات از نظر كیفیت دعاهای كودكان به سه نوع تقسیم می‌شود:

  • دعاهای خام ، مادی گرایانه و بسیار خود محورانه.
  • دعاهایی با خامی مادیگری و خود محوری كمتر.
  • دعاهایی كه از زنگارهای پیش آن تا حد بسیاری زدوده شده و صورتی روحانی و نوع دوستانه یافته است.

به لحاظ محتوا نیز به چند گروه از دعاها نزد كودكان پی می‌بریم:

  • دعاهای نوع دوستانه كه شامل خانواده ، خویشان ،دوستان و دیگران می‌شود ، حتی شامل حیوانات خانگی كودك می‌شد.
  • دعاهای شخصی كه جهت سپاسگزاری و تشكر از خدا ،‌اقرار به خطاها و مشمول عفو گردیدن ،‌رفتار پسندیده تر ،‌بخششهای مادی و خواسته های مربوط به مدرسه و كارهای شخصی صورت می‌پذیرد.
  • دعاهایی كه در قالب یك سری محفوظات تكرار می‌شوند و شامل دعاها و عبادات وارد شده دردین و نیز نیایشهایی كه در مدرسه خوانده می‌شود باشد.[7]

 

2ـ مفهوم كتاب الهی

بطور كلی همه كودكان در سنین مختلف آنرا به عنوان كتابی مقدس یا مخصوص و متفاوت از دیگر كتب به دیدة احترام می‌نگرند . و در سنین مختلف تفاوتهایی نیز دارد در ابتدا كودك متوجه ظاهر فیزیكی آن است . ظاهر ،رنگ ، نوع چاپ و استفادة زیاد از آن . از حدود 9 سالگی به بعد بیشتر متوجه محتوا می‌شود و اهمیتش را بخاطر آموزندگی آن می‌داند ؛ و همین طور با بیشتر شدن سن او شناختش كاملتر شده و از حدود 15 سالگی بر اهمیت معنوی و معانی روحانی آن تكیه می‌كند.[8]

 

شیوة آموزش مفاهیم دینی

1-1- آموزش مفهوم دین

در سالهای اول دبستان از پرداختن به معنا و مفهوم واژة دین باید اجتناب كرد زیرا در این دوره كودكان علاقه ای به طرح این مباحث ندارند و فقط باید تعریف ساده ای از آن بیان كرد مثل اینكه دین مجموعه ای است از كارهایی كه خدا به ما گفته انجام بدهیم یا ندهیم مثل پرستیدن خدا ،‌راستگویی و احترام به والدین و معلم ، نماز خواندن و … اما در سالهای بالاتر با رشد فكری دانش‌آموزان و افزایش تجارب آنان مطلب بیشتری را می‌توان مطرح نمودمثل تبیین مفهوم دین ،‌نیاز ما به آن فایده اش و … البته نباید كلی گویی كرد و با ذكر مصادیق باید پیش رفت.[9]

2-1- آموزش مفهوم قرآن

قدم اول برای آشنایی با قرآن قدرت بر قرائت آن است كه آن را با روشهای ساده تعلیم نمود. رسم الخط حروف و كلمات قران شبیه فارسی است و با تكیه بر این مسأله روشهای گوناگونی در آموزش قران بكار گرفته می‌شود بهترین زمان برای آموزش روخوانی قرآن سال دوم دبستان است كه از سوی دانش‌آموز با شیوه نگارش و قرائت حروف و كلمات فارسی آشنا شده و از سویی هنوز نكات آموزشی آنرا از خاطر نبرده است در این سال می‌توان با تكیه بر آموخته های كودك و نقاط مشترك موجود با زبان عربی آموزش قرآن را بطور ساده آغاز كرد. آموزش روخوانی قرآن در سال اول مشكل است چون كودك هنوز آشنایی با الفبا ندارد و در بعد از سال دوم نیز اتلاف وقت و دیر است و بهترین زمان سال دوم می‌باشد.

 

معرفی قرآن

در معرفی قرآن چند اصل باید مورد نظر باشد :‌

  • كودكان قران را كتابی مقدس و محترم بشناسند برای این منظور باید الگوهای رفتاری احترام به قرآن را به آنان تعلیم داد مثل توحید به نظیف بودن و با وضو بودن در كلاس قرآن دراز نكردن پا مقابل قران و …
  • درس قرآن مشكل و خسته كننده تلقی نشود یعنی با روشهای ساده آموزش صورت گیرد .
  • معلومات قرآنی را باید به تدریج به كودكان یاد داد مثل تقسیم كردن قرآن به سوره ، آیه و … و همچنین بیان احادیث در باب عظمت قرآن و ثواب زیاد قرائت آن و قدر و منزلت حافظان آن تا دانش‌آموزان بیشتر ترغیب شوند.
  • قران كتاب زندگی شناخته شود نه فقط كتاب مقدس برای تلاوت ،‌باید داستانهای آموزنده بیان شود و ربط آن به زندگی امروز تا آنها بدانند قران نسخة زندگی بشر است .
  • گزینش داستانهایی برای معرفی قرآن كه با روحیات كودكانة آنها و محدودة دركشان مطابق باشد نه داستانهایی كه از عذاب است و نگرش آنها را نسبت به خدا خدشه دار می‌سازد.[10]

 

شیوة آموزش دعا

در این زمینه چند نكته حائز اهمیت است :اول اینكه دعاهای متناسب با سن و محدودیت درك آنها باید آموخت تا لذت بیشتری ببرند . دوم اینكه دعاهای كوتاه و دسته جمعی مثل سرود و مناجات صبحگاهی در روح كودكان مؤثر است .دیگر اینكه یك نفر دعا را بخواند بقیه آمین گویند و خواندن همراه منظم آداب و توجه و احترام باشد  بهتر است دعاها هر چند گاه یكبار عرض شود تا تازه‌گی و تأثیر داشته باشد . استفاده از افراد با صدای زیبا ،‌تبدیل دعا به شعارهای كوچك ، خواستن از بچه ها كه طبق موضوع درسی دعاهایی تهیه كنند،‌دعاهای سادة قرآنی و مأثور از ائمه ابتدا مورد استفاده قرار گیرد.[11]

ازموارد مهم این است كه باید عوامل عدم استجابت دعا را برای كودكان بیان كرد تا شبهه نشود برایشان كه چرا خدا دعایشان را استجابت نمی‌كند باید بدانند عواملی چون عدم تلاش خود انسان برای تحقق خواسته ،‌غیره معقولانه بودن خواسته ،‌به زیان بودن یا نبودن آن ممكن است باعث عدم یا تأخیر اجابت دعا شود.

 

زمینه های موجود در كودكان در مسائل دینی نماز

دین اقناع كننده روح وفطرت سلیم كودك است و فطرت او با مسائل اصیل مذهبی آشناست. او همانگونه كه وجود خدا و فرمان الهی به پاك و درستكار بودن هر انسانی را می‌پذیرد اعمال و احكام عبادی دین و رفتارهای آن را قبول می‌كند و از انجام آنها ارضاء می‌شود.

كودك اگرنماز بخواند گمان دارد كه وظیفه ای بجا آورده است او دوست دارد با خدا صحبت كند و با او ارتباط برقرار كند و علاقه مند به دیدن عبادت دیگران و پدر و مادر است . البته نباید غافل باشیم كه او در عین لذت به دنبال نقشه است و دوست داردنتیجه عبادتش را در همان ساعت ببیند. حداقل آن ، این است كه پدر و مادرش او را تشویق كنند و این تشویق صورتی مادی و جایزه گونه بیابد و از این طریق عمل او مورد تقدیر قرار گیرد.

زمینه های مذهبی در كودكان موجود است خصوصاً اگر در خانوادة مذهبی به دنیا آمده باشند تقلید حركات عبادی و نماز و افكار توسط كودكان بیانگر این مطلب است و این برعهدة آموزشها است كه كودك را گام به گام جلو ببرند.[12]

 

شیوة آموزش نماز

از سنین نخست دبستان باید كودكان را به تدریج با نماز آشنا كرد و آنها را به گزاردن نماز تشویق و ترغیب كرد .كودكان از ابتدا رفتار بزرگان را تقلید می‌كنند و اگر مورد تأیید و تشویق والدین قرار گیرند تمایل بیشتری پیدا می‌كنند اما بر پایة احادیث كه در جای خود بیان شده است آموزش دقیق نماز را باید در پایان 9 سالگی پیاده كرد و كودكان را بخاطر انجام ندادن نماز مورد مؤاخذه قرار داد البته باید قبل از تعلیم نماز مفهوم خداوندی تبیین شده باشد . جدای از فراگیری نماز باید كودك علت خواندن نماز را بداند تا در نظرش بی معنی جلوه نكند برای این كار باید از آموزشهای ساده استفاده كند. مناسب است ابتدا دربارة مفهوم تشكر و سپاسگزاری و كاربرد این كلمه ازآنها سؤال شود كه از چه كسی باید تشكر كرد سپس معلم به نعمات الهی بویژه ان دسته كه موجب حیرت و شگفتی كودكان می‌شود اشاره می‌كند و مشكلات ناشی از عدم آنها را بیان كند پس از آن بیان شود كه وظیفه ماست كه در مقابل كوچكترین محبت دیگران تشكر كنیم و چگونه باید سپاس این همه نعمات خداوند را بجا آوریم؟ پس از گفتگو دربارة طرق گوناگون این وظیفه ، ازجمله استفادة صحیح از این نعمات و اشاره به مسایل اخلاقی آن نتیجه می‌گیرد كه بهترین راه شكر گذاری آنها نماز خواندن است و به این حقیقت اشاره می‌كند كه ما بوسیله نماز خواندن می‌توانیم با خدای مهربان سخن بگویئم و برای موفقیت از اوكمك بگیریم و خواسته های خود را نیز از او بخواهیم باید با استفاده از احادیث و آیات ساده از داستانها و تمثیلها نیز برای جا انداختن مطلب باید استفاده كرد و در سنین پایین تر به آموزش حداقل واجبات اذكار نماز و حفظ آنها اكتفا می‌شود و نفصیل و معنایس به سالهای اخر دبستان موكول می‌شود در مورد احكام نیز برخی احكام ساده را با مثال برای آنها توضیح می‌دهیم مثلاً ثابت ایستادن و نخوردن و نخندیدن در نماز كه مقایسه می‌شود در صحبت با معلم ، مدیر ، وزیر و بالاتر ،خداوند بزرگ كه هنگام صحبت با او باید با احترام و توجه و آرامش بود.

در سنین بالاتر مسأله مهم اثری است كه نماز بایددر رفتار كودكان بگذارد و باید بدانند اگر نماز می‌خوانند باید سعی كنند دارای اخلاق معتبری باشند و راستگویی و نظافت و ادب و احترام و خیر خواهی آنان زیباتر گردد.

در این مرحله می‌توان آنان را علاوه بر نمازهای یومیه ،نمازهای دیگری چون نماز جماعت ، نماز جمعه ، نماز عید و آیات آشنا كرد و آشنا كردن او با مسجد نیز مهم است . برای بهتر فراگرفتن حمد و سوره و اذكار نماز بهتر ست به هر جلسه قسمتی از آن را به آموزش و تمرین نماز اختصاص می‌دهد و عبارات آنها را بلند بخواند و پس از مرحله از كودكان بخواهد كه آن را تكرار كنند . استفاده از تصاویر و عكسهایی كه حالات مختلف شخص نماز گذار را نشان می‌دهد و نیز تهیه فیلم های آموزشی یا نمایشنامه در این رابطه بسیار مناسب است.

محیط باید صمیمی و روحانی در عین حال اموزنده و قبل از آن خواسته شود آنها با لباس تمیز و پاك به كلاس بیایند و پیش از نماز معلم خود مشغول وضو گرفتن می‌شود از كودكان می‌خواهد كارهای وی را عیناً تكرار كنند سپس در مكان تمیزی در نمازخانة مدرسه یا مسجد نزدیكی در صفوف منظم قرار گیرند معلم اذكار را بلند و شمرده خوانده كودكان تكرار كنند . در سالهای پایان دبستان نیز این امكان هست كه برخی مقدمات نماز مثل اذان و اقامه و نیز بیان مطالب تاریخی مثل تاریخچه قبله و تغییر آن بپردازند كه برای كودكان جذاب و شیرین باشد.[13]

پرداختن به آموزش برخی دیگر از مفاهیم دینی شیوه‌های خاص خود را دارند ، البته باید از نظمی‌خاص برخوردار باشند . آموزش اصول دین و دلایل ساده ای برای آنها پرداختن به خداشناسی ، معاد و وقوع و ضرورت آن ، نبوت و نیاز انسان به آن ، راههای شناسایی پیامبران ،امامت و عدل از دیگر مسائل است و مهم علاقه مند كردن كودك به خدای پیامبران و امامان است.

همچنین آموزش مسائل اخلاقی به روش الگویی و غیر مستقیم ولی فعال باشد. آموزشهایی دربارة مسجد ،وضو ،زیارات ،‌حج ، اعیاد دینی ،‌روزه ، امر به معروف و نهی از منكر ،‌خمس و كمك های مالی نیز بسیار مهم است كه مجال بحث در اینجا نمی‌باشد.

 

[1] فریاد گر توحید، موسسه انتشاراتی انصاری، قم 1379، ص 56

[2] ناثر باهنر، در جاهای مختلف

[3] عبدالعظیم كریمی. صص 96-97

[4] عبدالكریم مرگهی،روشهای تربین دینی، ؟ فرهنگی یاس، 1380، پ 8، ص 42

[5] ر.ك؟ رجبعلی مطلومی، گاهی در مسیر تربیت اسلامی، شر آفاق، 1358، ص 210

[6] ز.ك، شكوه نوابی نژاد، سه گفتار درباره راهنمایی  تربیت فرزندان ، انتشارات انجمن اولیا مربیان ،پاییز 72 صص 55،54

[7] ناصر باهنر ، صص109-108

[8] – همان ، در جاهای مختلف

[9] – همان ، صص 175-173

[10] – ناصر باهنر ،‌صص 246-242

[11] – همان ، صص 246-242

[12] – ر .ك، ناصر باهنر ، صص 260-258

[13] – ر. ك. همان ، صص 265-262

این تکه ای از پایان نامه رایگان رشته روانشناسی و علوم تربیتی

با موضوع :

پایان نامه آموزش مفاهیم دینی به کودکان (13-6) سال با تاکید بر نماز ، دعا و قرآن 50صفحه

می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره (هم در مقطع کارشناسی و هم در مقطع کارشناسی ارشد)می باشد

می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید البته ممکن است بعضی از متون موقع انتقال از فایل ورد به هم بریزد یا عکس ها درج نشود برای دانلود پایان نامه ها با فرمت ورد به همراه تمام پیوست ها به لینک زیر مراجعه کنید:

در سایت مرجع دانلود پایان نامه می توانید صدها پایان نامه رافقط با داشتن یک پسورد  دانلود کنید و به متن کامل آنها دسترسی بدون محدودیت داشته باشید. برای جزییات بیشتر اینجا کلیک کنید 

سایت فوق (payanname.net) قوی ترین سایت در زمینه دانلود پایان نامه است 

کافیست عبارت

دانلود پایان نامه

را در گوگل سرچ کنید

خواهید دید که گوگل این سایت را به عنوان اولین گزینه معرفی می کند 

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک های زیر را هم ببینید :

قسمت اول لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  176 پایان نامه

قسمت دوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  163 پایان نامه

قسمت سوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  208 پایان نامه

قسمت چهارم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  214 پایان نامه

قسمت پنجم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  222 پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *