منابع تحقیق درباره قرآن کریم، رسول خدا (ص)، امر به معروف


دانلود پایان نامه

براساس حقّ و شایسته است:
«لَهُ دَعْوَهُ الْحَقِّ …» (رعد/ ۱۴)
ترجمه: دعوت حقّ خاص اوست.
عدالت ‏پیشگان قوم موسى (ع) و عدالت ‏پیشگان الهى، همواره حقّ را میزان قضاوت هاى خویش قرار داده و براساس آن داورى مى‏کردند. و تنها خواندن خدا و دعوت به توحید کردن امرى حق و به جاست.۱۴۰
۱۶- دعوت به بندگى خدا
بندگى خداوند و پرهیز از بندگى دیگران، محور اصلى دعوت انبیاء (ع):
«ما کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُؤْتِیَهُ اللَّهُ الْکِتابَ وَ الْحُکْمَ وَ النُّبُوَّهَ ثُمَّ یَقُولَ لِلنَّاسِ کُونُوا عِباداً لِی مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لکِنْ کُونُوا رَبَّانِیِّینَ…» (آل‏عمران/ ۷۹)
ترجمه: هیچ بشرى را نسزد که خداى تعالى کتاب و حکم و نبوتش داده باشد آن گاه به مردم بگوید به جاى خدا مرا بپرستید ولیکن چنین کسى این را مى‏گوید که اى مردم به خاطر اینکه کتاب آسمانى را تعلیم مى‏دهید و درس مى‏گیرید ربّانى باشید.
هیچ انسانى، شایسته پرستش نیست و دریافت کتاب آسمانى و معارف حکیمانه و مقام پیامبرى از خداوند، براى کسى که دیگران را به بندگى خود بخواند، امکان‏پذیر نیست. بنابراین، حکم رانان و داوران الهى باید مبرّا از دعوت مردم به بندگى خویش باشند.۱۴۱
۱۷- دعوت به خیر
از جمله موارد دعوت به خیر و نیکى از وظایف امّت اسلامى است:
«وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ…» (آل‏عمران/۱۰۴)
ترجمه: باید از میان شما طایفه‏اى باشند که مردم را به سوى خیر دعوت نموده.
همچنین دستور به دعوت به خیر، از آیات الهى است:
«وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ… تِلْکَ آیاتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَیْکَ بِالْحَقِّ…» (آل‏عمران/ ۱۰۴ و ۱۰۸)
ترجمه: باید از میان شما طایفه‏اى باشند که مردم را به سوى خیر دعوت نموده،…اینها آیات خداست که ما آن را به حق بر تو مى‏خوانیم.
دین الهى خیر محض است و دعوت مردم به دین خدا و تمسّک به حبل اللّه‏ واجب است، بنابراین باید عده‏اى از مسلمانان به دعوت مردم بپردازند. منظور این است که باید از شما امّتى ساخته شود که دعوت کننده به خیر باشد.۱۴۲
۱۸- دعوت به دعا

خداوند در آیات متعدد مردم را به دعا و نیایش دعوت می کند، از جمله می فرماید:
«… وَ قُولُوا حِطَّهٌ نَغْفِرْ لَکُمْ خَطایاکُمْ وَ سَنَزِیدُ الْمُحْسِنِینَ» (بقره/ ۵۸)
ترجمه: و بگوئید: گناهان ما را فرو ریز تا گناهان شما را بیامرزیم و نیکوکاران را فزونى دهیم.
استغفار به درگاه خدا موجب آمرزش گناهان است و اجراى فرمان هاى الهى زمینه ساز آمرزش گناهان است. بنابراین براى استغفار از گناهان و توبه به درگاه خدا باید به دستورها و آداب تعیین شده از جانب خدا عمل کرد.۱۴۳
۱۹- دعوت به راستگویى
خداوند از مؤمنان به راستگویى و درستى در عمل دعوت می کند:
«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ» (توبه/ ۱۱۹)
ترجمه: اى کسانى که ایمان آورده‏اید از خدا بترسید و قرین راستگویان باشید.
خداوند، فراخوان مؤمنان به راستى و درستى در گفتار و عمل‏ است، بنابراین ایمان به خداوند و پیامبر (ص) مستلزم رعایت تقواى الهى است.۱۴۴
۲۰- دعوت به سبیل‏اللَّه‏

پیامبر اکرم (ص) از راه حکمت، موعظه و جدال احسن مأمور دعوت مردم به راه خداوند است:

«ادْعُ إِلى‏ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِیلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ» (نحل/ ۱۲۵)
ترجمه: با فرزانگى و پند دادن نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با مخالفان به طریقى که نیکوتر است مجادله کن که پروردگارت کسى را که از راه او گمراه شده بهتر شناسد و هم او هدایت یافتگان را بهتر شناسد.
در این آیه پیامبر (ص) مأمور به دعوت مردم به راه خدا در پرتو «حکمت»، «موعظه» و «جدال به احسن» می باشد که به عنوان سه ابزار دعوت به راه خدا است.۱۴۵
۲۱- دعوت به صبر
دعوت به صبر در آیات متعدد آمده است،۱۴۶ از جمله موارد دعوت به صبر این است که خداوند همگان را به صبر پیشگى دعوت می کند:
«وَ اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ وَ إِنَّها لَکَبِیرَهٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِینَ» (بقره/ ۴۵)
ترجمه: از صبر و نماز کمک بجوئید و آن بسى سنگین است مگر براى خشوع پیشگان.
همچنین خداوند مؤمنان را به تشویق و ترغیب یکدیگر به صبر موظّف کرده است:
«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا…» (آل‏عمران/ ۲۰۰)
ترجمه: اى اهل ایمان در کار دین صبور باشید و یکدیگر را به صبر و مقاومت سفارش کنید.
صبر و نماز وسایلى کار ساز براى موفقیت در انجام دستورهاى خداوند و پرهیز از محرمات الهى است. همچنین مؤمنان موظّف هستند یکدیگر را به صبر و شکیبایى در برابر مشکلات ترغیب کنند.۱۴۷
۲۲- دعوت به صراط مستقیم‏
خداوند از انسان ها براى پیروى از صراط مستقیم دعوت می کند:
«وَ أَنَّ هذا صِراطِی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ… ذلِکُمْ وَصَّاکُمْ بِهِ…» (انعام/ ۱۵۳)
ترجمه: و این راه من است یک راست، پس پیروى کنید…اینها است که خدا شما را بدان سفارش کرده.
همچنین پیامبر اکرم (ص) دعوت‏کنندۀ راستین مردم به راه مستقیم است:
«وَ إِنَّکَ لَتَدْعُوهُمْ إِلى‏
صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ» (مؤمنون/ ۷۳)
ترجمه: و تو همانا خلق را به راه راست مى‏خوانى، و کسانى که به آخرت ایمان ندارند از راه برمى‏گردند.
در این آیه پیامبر (ص) دعوت کنندۀ راستین مردم به راه مستقیم‏ است. «صراط مستقیم» به معناى راه واضح و روشنى است که در آن اختلاف و تخلف نیست و این صفت حقّ است، چون اجزاى حقّ با یکدیگر اختلاف و تناقض ندارد و در رساندن به آن مطلوبى که به سوى آن هدایت مى‏کند تخلّف نمى‏ کند. از اینجا می توان نتیجه گرفت که حقّ صراط مستقیم است و چون فرموده که رسول خدا (ص) به سوى حقّ هدایت مى‏کند لازمه‏اش این مى‏شود که به سوى صراط مستقیم هدایت کند.۱۴۸
۲۳- دعوت به ارزش هاى عرفى‏

دعوت به امور و ارزش هاى عقلایى و عرفى از وظایف پیامبر اکرم (ص) است که در آیات متعددی آمده است،۱۴۹ از جمله می فرماید:
«الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ… یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ …» (اعراف/ ۱۵۷)
ترجمه: همان کسان که آن رسول پیغمبر ناخوانده درس را … پیروى کنند، پیغمبرى که به معروفشان وا مى‏دارد.
فرمان به کارهاى شایسته و برحذر داشتن از کارهاى ناروا (امر به معروف و نهى از منکر) از وظایف اساسى پیامبر (ص) و از اهداف رسالت اوست. و این بیانگر ضرورت انجام کارهاى شایسته و پرهیز از کارهاى ناروا می باشد.۱۵۰
۲۴- دعوت به جهاد
دعوت به جهاد در آیات متعدد آمده است، دعوت خدا به جهاد و ایستادگى در برابر دشمن برخاسته از علم اوست که می فرماید:
«وَ لاتَهِنُوا فِی ابْتِغاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَکُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ یَأْلَمُونَ کَما تَأْلَمُونَ وَ تَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ ما لا یَرْجُونَ وَ کانَ اللَّهُ عَلِیماً حَکِیماً» (نساء/ ۱۰۴)
ترجمه: در تعقیب کفار سستى نکنید، چون اگر شما رنج مى‏برید، آنان نیز مانند شما رنج مى‏برند. با این تفاوت که شما از خدا امید پاداش دارید و آنان ندارند و علم و حکمت کار خدا و صفت اوست.
سختی ها و رنج هاى ناشى از رویارویى با دشمنان دین نباید موجب سستى در پیکار با آنان شود. بنابراین پرهیز از ضعف و سستى در رویارویى و تعقیب دشمنان ضرورت دارد و امید مجاهدان به پاداش و نصرت الهى زمینه تقویت روحیه و سستى نکردن آنان در رویارویى با دشمنان دین‏ می باشد.۱۵۱
۲۵- دعوت به تفکّر

فراخوانى مردم عرب براى مطالعه و تفکّر در پدیده‏هاى آسمان ها و زمین مأموریّت پیامبر اکرم (ص) است:
«قُلِ انْظُرُوا ماذا فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما تُغْنِی الْآیاتُ وَ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لایُؤْمِنُونَ» (یونس/ ۱۰۱)
ترجمه: بگو نظر کنید به موجودات گوناگونى که در آسمانها و زمین است، ولى چه فایده از این آیات و این انذارها، براى مردمى که ایمان نمى‏آورند.
همچنین پیامبر اکرم (ص) وظیفه‏دار فراخوانى مردمان براى اندیشه و مقایسه میان فرجام کافران و تقواپیشگان می باشد:
«قُلْ أَذلِکَ خَیْرٌ أَمْ جَنَّهُ الْخُلْدِ الَّتِی وُعِدَ الْمُتَّقُونَ…» (فرقان/ ۱۵)
ترجمه: بگو: آیا این بهتر است یا بهشت جاوید که پرهیزکاران را به عنوان پاداش و سرانجام وعده داده‏اند.
پدیده‏هاى جهان هستى قابل شناخت و تفسیر براى بشر است و از آیات و نشانه‏هاى الهى در آسمان ها و زمین و از هشدارهاى پیامبران، تنها کسانى که زمینه ایمان دارند، بهره‏مند خواهند شد. همچنین بهشت جاودان پاداش و سرانجام تقواپیشگان‏ است که سنجش و مقایسه بین فرجام دو اندیشه و رفتار، بهترین روش براى گزینش اندیشه و رفتارى درست و برتر است.۱۵۲

۲.۳.۶. روش های دعوت در قرآن کریم
داعی الی الله چه روش ها و ابزارهایی را می تواند در راه دعوت استفاده نماید و چه مسائلی را باید در نظر داشته باشد؟
قرآن کریم می فرماید: «ادْعُ إِلى‏ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ» (نحل/ ۱۲۵)
ترجمه: با فرزانگى و پند دادن نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با مخالفان به طریقى که نیکوتر است مجادله کن.
حکمت، موعظه و جدال‏ راه هاى متعارفى است که پیش روى دعوت کننده قرار دارد، قرآن مجید در این آیه بر سه راه نخست تصریح دارد. در اینجا به تبیین این روش ها ‏پرداخته می شود.
۱) حکمت
دانشمندان در تفسیر و تبیین واژۀ حکمت سخنان بسیارى گفته اند، این پژوهش از میان تفاسیر سخن علّامه طباطبایى (ره) را مى‏آورد که‏ مى‏تواند جامع تعابیر و تفاسیر دیگر باشد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *