تخیل -خلاقیت[1] پایان نامه رایگان روانشناسی: خلاقیت دانش آموزان با نگرشهای فرزند پروری والدین


دانلود پایان نامه

تخیل بسترخلاقیت[1] 

توانایی انسان به ارائه ایده های نو و نیل به موفقیت نامحدود است . براین اساس  بیان آلبرت انیشتین بسیار ارزشمند خواهد بود كه “خیالپردازی مهم تر از حقایق است”. خیال آدمی چون پرنده تیز پروازی است كه می تواند با عبور از حصار زمان و مكان و محدودیت تجارب حسی ، بر فراز هر بلندی نشسته و آشیانه زیبائی در آن بسازد . ارتباط خلاقیت و تخیل را تقربیا تمام روانشناسان و محققین مربوط تاكید می نمایند این دو هرچند مقولات جداگانه ای هستند لكن چنان بهم پیوسته اند كه تصور هرگونه خلاقیت بدون پشتوانه تخیل غیر ممكن می نماید . برخی از صاحب نظران تخیل دوران اولیه كودكی را عامل بروز و شكل گیری قوه خلاقیت می دانند . زیگموند فروید معتقد است تفكر خلاق شكل عالی تخیلات آزاد و بازیهای دوران كودكی است. بنابراین به زعم وی سرچشمه خلاقیت را باید در تجربیات دوره كودكی جستجو نمود . گستره خلاقیت هرچند می تواند در طول تمام عمر انسان پهن شده باشد. لكن روانشناسان نقطه اوج آنرا در حدود سی سالگی تصور می نمایند چه بسا در اكثر موارد بنا به فقدان شرائط مناسب محیطی ، گاهش انگیزه ، افزایش میزان رفتارهای محافظه كارانه و… از آن پس فروكش نیز می كند . بازی و نقاشی از مهم ترین عناصر بروز تخیل و خلاقیت كودكان به شمار می روند به وسیله آنها كودكان تفكرات و احساسات خود را بیان می كنند و شیوه های كشف و تسلط بر جهان را می آموزند .

جاندارپنداری[2] كودكان خصوصیت ویژه و زیبائی است كه از حدود 2سالگی شروع و تا سنین 4 و 5 سالگی تداوم پیدا می كند و در سن ورود به مدرسه از بین می رود . در این حالت كودكان اشیاء بی جان مثلا عروسك را با شعور و زنده می پندارند و چه بسا با آن انس گرفته و سخن می گویند و یا یك چوب دراز نقش اسب راهورای برای كودك بازی می كند . برنامه های كارتونی تلویزیون دقیقا بر این اساس ساخته شده و مورد توجه و علاقه ویژه كودكان خردسال است . دراین سنین قوه خلاقیت كودكان عمدتا در بطن جریان جاندار پنداری شكل می گیرد تا اینكه بعدها مهارتهای ارتباطی و استدلال آنها افزایش یافته و خلاقیت نیز متوجه زمینه های دیگر مثلا بازیهای سازنده ( كشیدن نقاشی و ساختن چیزها با استفاده از خمیر، كل ، آجر ، كاغذ ، تخته و…) می شود در واقع كشیدن هر نقاشی و درست كردن هرچیز نمود قوه تخیل و نشانه میزان خلاقیت كودك است . بنا به آنچه گفته شد تشویق و تقویت اشكالی از قدرت تخیل كودكان در خانه و مدرسه ، در حقیقت روشی است كه منجر به رشد خلاقیت و نوآوری آنان می گردد . اهمیت موضوع را با بیان عالمانه سامرست موام متذكر می شویم كه گفته است ” تخیل و الهام پایه واساس تفكر خلاق است ” ( موید نیا ، 1384 ، ص 163).

 

خلاقیت در موج سوم

     الوین تافلر ( 1980) یکی از مشهورترین نویسندگان و نظریه پردازان امریکایی ، در تبیین جهت و جریان تمدن بشری و آینده جوامع کتابی تحت عنوان ” موج سوم[3] ”  نگاشته و نظریه مهم علوم اجتماعی و سیاسی خود را در آن توضیح داده است . شالوده کتاب تافلر بر این اساس استوار است که تاریخ بشر تاکنون دو انقلاب را پشت سرگذاشته : انقلاب کشاورزی و انقلاب صنعتی . اکنون در آستانه سومین آن ، یعنی انقلاب الکترونیک قرار     گرفته ایم . موج سوم نامی است که به همین انقلاب گذاشته شده است. عنوان انقلاب از آن جهت به این جریان اطلاق می شود  همانطوریکه انقلاب صنعتی باعث ویرانی ساختارهای نظام کشاورزی شد انقلاب الکترونیک هم ساختارهای نظام صنعتی را متلاشی کرده یا خواهد کرد و بحران جهان کنونی نیز ناشی از این انتقال پرتنش است . در عصر حاضر هیچ چیز بدون تغییر باقی نخواهد ماند . آینده سیال است نه منجمد . آینده با تغییر و دگرگونی تصمیمات روزمره مان ساخته می شود و هر رخدادی بر رخدادهای دیگر اثر خواهذ گذاشت … بنا براین برخورد ما با مسائلی که در پیش داریم این خواهد بود به جریاناتی از تحول بپردازیم که زندگی ما را بیشتر دگرگون می کند و روابط نهانی آنها را برملا سازیم و این کار را صرفا به این علت انجام نمی دهیم که این جریانات به خودی خود دارای اهمیت هستند بلکه بخاطر شیوه ای است که این جویبارهای تحول باهم تلاقی می کنند و رودخانه های وسیع تر و خروشان تر تحول را تشکیل می دهند که آنها هم به نوبه خود بهم می پیوندند و موج سوم را بوجود می آورند بنابراین خصوصیت بارز و مهم موج جدید همانا تغییرات ، تحولات و خلاقیت ها خواهد بود . موج سوم یك آرمانشهر عملی برای آینده است درآن تفاوتهای فردی ، تنوع نژادی و فرهنگی و اهمیت خانه پذیرفته خواهد شد. چنین تمدنی ایستا نیست بلكه با نوآوریهای خود دائما در حركت است… قادر است علائق زیادی را برای خلاقیت هنری جلب كند… افراد و نهادها كه به تنوع كم وتحول آرام عادت داشته اند به ناگهان خود را درگیر با تنوع بسیار و تحولات سریع می یابند . فشارهای متقاطع از حد توان آنها برای تصمیم گیری و عكس العمل خارج است . نتیجه آن “شوك آینده[4] ” است . برای ما فقط یك راه بیشتر باقی نمی ماند . باید خودمان و نهادهایمان را برای مقابله با واقعیات تازه از نو بسازیم . این قیمتی است كه باید برای راه یافتن به آینده ای كارساز و انسانی پرداخت …( تافلر، 1980، صص 1، 179، 180، 495 و 499 ).

 

خلاقیت به عنوان فرآیند[5]

یکی از سوالهای مهم در باره خلاقیت آن است که انسانهای مختلف چگونه خلاقیت خود را بروز می دهند ؟ عده ای از پژوهشگران مثل می (1959) اندرسون ( 1959) والاس ( 1926) اتریک ( 1974) آلبرشت ( 1987) قائل به مرحله ای و فرآیندی بودن آن هستند. ممكن است چنین بپنداریم كه ایده های نو به یك باره در ذهن ظاهر     می شوند اما واقعیت امر چنین نیست بطور کلی ظهور هر ایده خلاقانه از یك فرآیند هفت گانه تبعیت می كند كه عبارتند از :

  • آماده سازی[6] : ذهن براساس تجارب وآموزشها چهارچوب بروز خلاقیت را فراهم می سازد.
  • بررسی[7] : ذهن برای درك روشنتر از ایده جدید و شناخت عناصر آن به تحقیق و بررسی می پردازد.
  • تغییر[8] : ذهن تفاوتها و شباهتهای اطلاعات مربوط را با استفاده از تفكر واگرا و همگرا شناسایی می كند.
  • دوره كمون[9] : ضمیر ناخودآگاه اطلاعات جمع آوری شده را برای مدتی راكد و سپس منعكس می كند.
  • جرقه[10] : ذهن با پردازش اطلاعات قبلی ، ایده جدیدی را شكل داده و ارائه می دهد. دانته در تائید این مطلب  می گوید:” شعله های بزرگ ناشی از جرقه های کوچک است “
  • تایید[11] : فرد با آزمایش ایده جدید در یك مقیاس كوچكتر امكان عملی شدن آن را تجربه می نماید.
  • اجراء[12] : فرد نتیجه ایده خلاقانه و آزمایش عملی موفقیت آمیز خود را به مرحله اجرا می گذارد (همتی ، 1378،ص 18 ).

دیدگاه دیگر كه متعلق به آلبرشت ( 1987) است یك فرآیند پنج  مرحله ای برای بروز خلاقیت به شرح زیر مطرح می نماید:

  • جذب[13] : منظور توجه ویژه و شیفته شدن به یك موضوع است كه اغلب نیازمند اطلاعات جدید است .
  • الهام[14] : منظور رخنه ناگهانی و سریع یك راه حل است كه به ذهن می رسد و فرد ” آهان ” می كوید.
  • آزمایش[15] : منظور به مرحله اجراء گذاشتن ایده ها ست تا درستی و نادرستی آن معلوم گردد.
  • پالایش[16] : منظور ایجاد اصلاحات و تغییرات لازم در ایده جدید جهت كاربردی كردن آن است .
  • عرضه[17] : منظور وجود خریدار و مشتری برای ایده جدید است تا به جامعه عرضه گردد .

آلبرشت معتقد است كه شخص خلاق ، اطلاعات پیرامون خود را جذب و برای بررسی مسائل ، رهیافتهای مختلفی را مورد بررسی قرار می دهد زمانی كه ذهن فرد خلاق از اطلاعات خام انباشته شد بطور غیر محسوس شروع بكار می كند و پس از تجزیه وتحلیل و تركیب اطلاعات ، رهیافتی برای مسئله ارائه می كند (شهرآرا ، مدنی پور، 1375 ، ص 41) البته مرحله سوم و چهارم نیازمند صرف وقت و انرژی زیادی است     ( سیدعامری ، 1381، ص 94 و 95).

والاس[18]  فرآیند خلاقیت را شامل مراحل زیر می داند (البته این دیدگاه تا حدودی شبیه دیدگاه كلی است كه ابتداء شرح داده شد ) :

  • آمادگی[19] : شامل ایجاد توجه ویژه و تمركز بر روی یك مسئله بمنظور حل آن است .
  • نهفتگی[20] : شامل غفلت موقتی و ناخودآگاه از مسئله است كه به آن مرحله خواب روی مسئله[21] هم گفته می شود.
  • پافشاری[22] : شامل تلاش و درگیری جدی با مسئله كه همراه با پشتكار و جمع آوری اطلاعات است.
  • بصیرت[23] : شامل نیل ناگهانی به حل مسئله است كه با تجزیه وتحلیل عوامل و تركیب آنها ایجاد می شود.
  • رسیدگی و ارزیابی[24] : شامل سنجش اعتبار ، سودمندی و مطلوبیت ایده است چرا كه هر نتیجه ای الزاما مفید نیست ( چاندن ، 1997 ؛ سیدعامری ، 1381، ص 96 ؛ حسن زاده ، 1383، ص 36 و 37) .

استین ( 1962) فرآیند خلاقیت راشامل سه مرحله زیر می دانست:

  • فرضیه سازی : بر مبنای هدف انجام بهتر كار و ویژگیهای شخصیتی و عوامل شناختی انجام می گیرد .
  • آزمون فرضیات : بررسی عملی نتیجه بخش بودن یك ایده خلاق خصوصی به تجربه عمومی است .
  • انتقال نتایج : فرد با روش مناسب ، نتایج بدست آمده را به دیگران انتقال می دهد ( حسن زاده ، 1383، ص 38 ).

البته نباید فراموش کرد اعتقاد به مرحله ای بودن جریان بروز خلاقیت ، نباید ما را به خطای فرمولی بودن آن دچار سازد. این مراحل نه علمی است و نه عملی . بلکه به عنوان یک راهنما در درک چند مرحله ای بودن ، حل خلاقانه مسائل می توان آنرا به کار برد ( ازبورن[25] ، 1381ص 69).

[1] – Creative bed

[2] – Anemism

[3] – The third wave

[4] – Future shock

[5] – Process

[6]– Prepration

[7] – Investigation

[8] – Variation

[9] – Incubation

[10] – Illumination

[11] – Verification

[12] – Implication

[13] – Apsorption

[14] – Inspiration

[15] – Testing

[16] – Refinement

[17] – Selling

[18] – Wallas

[19] –  Preparation

[20] – Latency

[21] – Sleeping over problem

[22]– Persistense

[23] – Insight

[24] – Verification

[25] – Ozborn

این تکه ای از پایان نامه رایگان کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و علوم تربیتی با عنوان بررسی خلاقیت دانش آموزان با نگرشهای فرزند پروری والدین در مدارس مقطع راهنمائی 140صفحه می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره می باشد می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک زیر را هم ببینید :

قسمت اول لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  176 پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *