بخش دوم: «شخصیت»:پایان نامه رایگان روانشناسی : روابط بین والدین و فرزندان و تأثیر آن در تربیت


دانلود پایان نامه

بخش دوم: «شخصیت»

یكی دیگر از مباحث مهم در قلمرو روان‌شناسی تربیتی، بررسی نقش تربیتی اولین مربیان و معلمان كودكان و نوجوانان،‌ یعنی «پدر و مادر» از همان ابتدای اندیشة فرزندآوری است؛ چرا كه شخصیت افراد در خانه و كانون خانواده شكل می‌گیرد. تولد فرزندان در خانه، بزرگترین موهبت و نعمت خداوندی است، زیرا مهمترین رسالت والدین تعلیم و تربیت صحیح و شكوفا ساختن استعدادهای بالقوة این امانت الهی است. وجود نوزاد تازه به دنیا آمده، كاملاً بكر و مستعد هرگونه شكل‌پذیری و تربیت‌پذیری است. چگونگی شكل‌گیری شخصیت كودكان با نحوة نگرش والدین نسبت به آنها و رفتار تربیتی ایشان در ارتباط است. اینكه پیامبر گرامی اسلام (ص) می‌فرمایند:

«به شخصیت فرزندانتان بها دهید و آنان را محترم و گرامی بدارید، با آنها با محبت و نیكی رفتار كنید و با گفتار و كردارتان بهترین آداب زندگی را به آنان بیاموزید» بیانگر توجه به ارزش و منزلت كودك در نظام الهی است. الحق، الگوهایی همچون مادر و پدر در سالهای اولیة رشد كودكان كه بسیار سریع و حساس است بیشترین مسئوولیت را در نقش‌پذیری بچه‌ها، ظهور رفتارهای اجتماعی و شكل‌گیری آنها دارند.

در اینجا قبل از اینكه به اختصار و فهرست‌وار به عوامل موثر در تكوین شخصیت كودكان و نوجوانان بخصوص خانه و مدرسه اشاره‌ای داشته باشیم، تعریف مختصری از معنا و مفهوم شخصیت ارائه می‌كنیم.[1]

شخصیت چیست؟

به طور كلی شخصیت مجموعة رفتارها و ویژگیهایی است كه انسان خاصی را مشخص می‌كند. در نظر روان‌شناسان، شخصیت، عبارت است از وحدت مخصوصی كه از مجموع صفات طبیعی و اكتسابی بالنسبه ثابت فردی بوجود می‌آید و او را در سازشهای عمومی و برخوردهای اجتماعی از سایر افراد متمایز می‌سازد.[2]

صفات پایدار

منظور از شخصیت،‌ وحدتی است كه از صفات ظاهری و انگیزه‌های نهانی به وجود آمده است و ما از همة صفات مختلف فرد، آن صفات را جزء شخصیت او می‌شماریم كه نوعی پایداری داشته باشد. اگر شخصی عادتاً آرام است و گاهی برانگیخته می‌شود آرامی صفت شخصیت اوست نه انگیزش‌پذیری»

كسانیكه شخصیت اخلاقی آنان به آرامی و ملائمت است اگر احیاناً در مورد مخصوص خشمگین و برافروخته شوند خیلی زود از كردة خود پشیمان می‌گردند. زیرا آن حالت زودگذر با شخصیت اخلاقی و وضع روحی آنان ناسازگار است.[3]

منشأ شخصیت

یكی از مسائلی كه در بحث شخصیت مور تحقیق و گفتگوی روان‌شناسان قرار گرفته و دانستن آن برای نسل جوان مفید و سودمند است شناختن منشأ شخصیت است. برای آنكه جوانان بتوانند شخصیت را تا جائیكه ممكن است و در سازگاریهای اجتماعی به شایستگی موفق شوند لازم است به منشأ شخصیت خود پی ببرند.[4]

صفات اختصاصی شخصیت هریك از افراد بشر كه پایة سازشهای اجتماعی اوست از دو منشأ اساسی سرچشمه می‌گیرد یكی وراثت طبیعی و دیگری محیط تربیتی است. بعبارت دیگر صفات و ممیزات شخصیت آدمی بر دو نوع است:

یكی صفات طبیعی و دیگری صفات اكتسابی است.[5]

 

 

 


اثبات شخصیت

جوانانی كه از نظر طبیعی سالم و موزون آفریده شده‌اند، و از نظر تربیتی نیز در پرتو مراقبتهای والدین و مربیان لایق خود، با صفات حمیده و سجایای اخلاقی پرورش یافته‌اند به آسانی خود را با محیط جامعه تطبیق می‌دهند و خیلی زود به اثبات شخصیت و حسن سازگاری با محیط موفق می‌شوند. برعكس جوانانی كه از نظر طبیعی در افكار یا اندامشان نقائص و عیوبی وجود دارد یا  در محیط خانواده و اجتماع، بد تربیت شده‌اند و از والدین و مربیان خویش صفات ناپسندی را فرا گرفته‌اند در اثبات شخصیت و سازشهای اجتماعی با مشكلات گوناگونی روبرو هستند. بعضی از آنها با دشواری و زحمت تا اندازه‌ای خود را با جامعه منطبق می‌كنند و بعضی تا پایان عمر از هم‌آهنگی اجتماعی محرومند و هرگز به توافق با محیط زندگی موفق نمی‌شوند.

جوان و محیط اجتماعی

زندگی اجتماعی فرزندان بشر با سپری شدن دوران بلوغ و فرا رسیدن ایام جوانی آغاز می‌شود و جوانان به محیط وسیع جامعه قدم می‌گذارند. ضرورت زندگی ایجاب می‌كند كه جوانان با طبقات مختلف مردم بیامیزد و مانند چرخ گردنده‌ای با گردش چرخهای گوناگون اجتماع بگردد، مسئولیتی را بعهده بگیرد و برای جامعه كار كند،[6] جامعه نیز او را به نام یك فرد مفید و فعال بشناسد و عضو زنده‌ای در پیكر اجتماعش بداند نیل به این هدف بزرگ و اساسی ملتزم احراز شخصیت و به دست آوردن صفات پسندیده و متناسب برای سازگاری با اجتماع است.

اسلام و صفات شخصیت

در آئین مقدس اسلام مسئلة شخصیت اجتماعی افراد از نظر صفات طبیعی و اكتسابی و همچنین موضوع سازگاری با محیط و حسن معاشرت با مردم مورد توجه مخصوص قرار گرفته است. و اولیاء گرامی اسلام ضمن احادیث بسیاری صفات پسندیدة شخصیت و ارزش سازگاری با محیط را به عبارات مختلفی توضیح داده و به پیروان خود خاطرنشان نموده‌اند و در اینجا به بعضی از آنها اشاره می‌شود.

از حضرت سجاد (ع) حدیث شده كه رسول اكرم در خطبة خود فرمود:

خیر و سعادت برای كسی است كه اخلاقش پسندیده و خویش پاك باشد، باطنش نیكو و ظاهرش خوب باشد، مازاد اموال خود را انفاق كند و از اداء سخنان زائد امساك نماید و با همة‌ مردم به عدل و انصاف رفتار كند.

شخصیت فرزندان

بعضی پدران و مادران تصور می‌كنند كه فرزند آنها برای اطاعت و فرمانبری از بزرگترها آفریده شده است؛ غافل از آنكه طفل دارای عواطف و تمایلاتی است. كه اگر به آنها ارزش ندهند و به سئوالات او جواب نگویند شخصیت او را غیرمستقیم و روزبروز ضعیف می‌كنند. به طوری كه در آینده قادر به انجام مسئولیتهای خود نخواهد بود. بعضی مادران و پدران، فرزندان را اصلاً جزء انسانها به حساب نمی‌آورند. گفتارها و سئوال‌های فرزند را با بی‌اعتنائی تلقی می‌كنند و گاه به او می‌خندند كه خواه ناخواه  فرزند این خنده را به حساب مسخره كردن و تحقیر خود می‌آورند. تكرار و ادامه این روش تدریجاً فرزند را در نظر خودش خوار و ضعیف می‌نماید و شخصیت او را تنزل می‌دهد. ممكن است گفته شود پس مادران و پدرانی كه به جهت نداشتن علوم كافی جواب سئوالات كودكان را نمی‌توانند بدهند چه كنند؟

جواب گوئیم در مرحلة اول این عذری است  غیرقابل قبول. پدر و مادر باید سعی كنند خود را از جهت معلوماتی كه مورد نیاز و مورد سئوال فرزند است مجهز سازند.

در مرحلة دوم اگر پدر و مادر از ده سئوال او یك یا دو سئوال را نمی‌دانند صریحاً بگویند نمی‌دانیم خود این جمله اعتماد كودك را به پدر و مادر جلب می‌كند. به علاوه فرصتی است كه پدر و مادر می‌توانند جواب سئوال او را تحقیق كرده بعداً به او بگویند. ضمناً جواب سئوالهای فرزند را با ابتكار و دقت می‌توان در قالب مثالهایی قابل فهم به او تحویل داد. طوری كه نه گمراه شود و نه سئوالهای او بی‌جواب باقی بماند.[7]

در جریان كودكی دوم، مفهوم درستكاری، وظیفه‌شناسی و احترام و غیره تجلی می‌كند و غالباً وجدان اخلاقی یعنی حس تشخیص نیك و بد، اهمیت اساسی داشته و تا حدود زیادی شخصیت فرد را تحت سلطة خود دارد.[8]

شخصیت مطلوب، شخصیتی است متعادل و متعالی. زمینة رشد و تعالی وجود كودكان و نوجوانان آن گونه كه بایسته و شایسته است زمانی مقدور و میسور خواهد بود كه آنها از یك شخصیت متعادل و هماهنگ برخوردار باشند.

مراد از رشد شخصیت متعادل این است كه تمامی جنبه‌های وجودی فرد، همة استعدادها و قابلیت‌های بالقوة او در زمینه‌های زیستی، حسی، حركتی، شناختی، عاطفی، اخلاقی، معنوی، و … همانند یك شجرة طیبه، بطور هماهنگ شكوفا شوند. فقط در سایة بهره‌مندی از چنین رشد متعالی است كه بستر كمال و تعالی وجود فراهم می‌شود.

بشر و خواهش عزت نفس

خواهش عزت نفس و شرافت، یكی از تمایلات عالیة انسانی است كه به قضاء حكیمانه خداوند با سرشت بشر آمیخته شده و در نهاد آدمیان ریشة فطری دارد. تمام مردم بطور طبیعی به شرافت و عزت نفس متمایلند و از آن خشنود می‌گردند و از پستی و فرومایگی متنفرند و از آن احساس رنج و عدم رضایت می‌نمایند.

خواهش عزت نفس مانند سایر تمایلات طبیعی، از روز اول ولادت بطور زمینه و استعداد در نهاد فرزندان بشر نهفته است و به موازات رشد و نموشان آن تمایل نیز تدریجاً شكوفا می‌شود و رنگ تحقق و فعلیت به خود می‌گیرد.

اگر محیط پرورش كودك خوب باشد و برنامة تربیتش بر اساس صحیح پایه‌گذاری شود، اگر والدین و مربی، خود دارای شرافت معنوی باشند و طفل را به شایستگی به بار آورند تمایل عزت نفس در نهاد وی بخوبی شكفته می‌شود و با سجیة شرافت رشد می‌كند. برعكس اگر محیط خانواده فاسد باشد،  اگر والدین و مربی بر اثر پستی و فرومایگی اساساً معنی عزت نفس را درك نكنند طفل نیز زبون و پست به بار می‌آید و خواهش واپس رفتة عزت نفسش رفته رفته به دست فراموشی سپرده می‌شود و در اعماق ضمیرش دفن می‌گردد.

كودكی كه همواره از مراقبت‌های درست والدین و مربیان لایق برخوردار بوده و به شایستگی تربیت شده است، كودكی كه در خانة شریف و محیط سالم زندگی كرده و از اول با شرافت نفس بار آمده است وقتی به دوران پرشور بلوغ و نوجوانی می‌رسد و احساسات آتشین ایام جوانی سراسر وجودش را مسخر می‌سازد حس شرافت دوستیش تشدید می‌شود و خواهش عزت نفس با نیرومندی تمام در نهادش بروز می‌كند.»[9]

عزت نفس و آزادگی

عزت نفس مایة آزادگی و علو همت است. افراد شریف و عزیزالنفس هرگز به ذلت و بندگی دیگران تن نمی‌دهند و سرمایة شرافت و آزادگی خود را با هیچ متاع گرانبهائی معامله نمی‌كنند.

علی (ع) به فرزند خود حضرت مجتبی توصیه فرموده است كه «نفس خویش را عزیز بشمار و به هیچ پستی و فرومایگی تن مده گرچه عمل پست، تو را به تمنیاتت برساند، زیرا هیچ چیز با شرافت نفس برابری نمی‌كند و هرگز به جای عزت از دست داده،‌عوضی همانند آن نصیب نخواهد شد. فرزند عزیز،‌‌ آزادگی را از كف مده و بنده و بردة دیگران مباش كه خداوند تو را آزاد قرار داده است.»[10]

عزت نفس برای همة مردم در كلیة شئون زندگی فردی و اجتماعی،‌ مادی و معنوی و همچنین در تمام ادوار حیات از دوران كودكی و جوانی تا ایام میانسالی و پیری یكی از اركان اساسی خوشبختی و سعادت است.

مراعات شرف كودك در خانواده

كودكان مانند بزرگسالان به شرافت معنوی و شخصیت خود علاقه دارند و اگر كسی به حیثیتشان آسیبی برساند سخت رنجیده خاطر و غمگین می‌شوند و از خود عكس‌العمل نشان می‌دهند. والدین و مربیان اگر بخواهند به كودكان خود دستورالعملی بدهند یا در محیط خانواده مراتب قدرت خود را اثبات كنند باید مراعات شرافت كودك را بنمایند و طوری رفتار كنند كه عزت نفس اطفال مجروح نشود و شخصیتشان سركوب نگردد. چه اگر با آنان آمرانه سخن گویند و با خشونت برخورد نمایند نه تنها از دستورشان اطاعت نمی‌كنند بلكه آشكارا به مخالفت و ستیز بر می‌خیزند و به این وسیله از گفتار و رفتار تند اولیاء خود انتقام می‌گیرند.

آئین اسلام و عزت نفس

پیشوای گرامی اسلام از آغاز دعوت به مسلمین درس عزت نفس و علو طبع داد و آنان را با شرافت معنوی و فضیلت روحانی تربیت كرد و این موضوع بقدری مهم و ارزنده وانمود شده كه خداوند در قرآن شریف عزت نفس مومنین را در ردیف عزت خود و عزت پیغمبر گرامی خود به حساب آورده است.

«عزت برای خدا و برای پیغمبر و برای مومنین است.»

در آئین مقدس اسلام، تمام افراد مسلمین از زن و مرد – فقیر و غنی – ضعیف و قوی – خلاصه هركس از هر طبقه و در هر مقام بقدری عز و شرفش محترم است كه به موجب روایات بسیاری، خداوند اهانت هریك از آنان را مخالفت و محاربه با خود شناخته است.

در مكتب اسلام تمام افراد وظیفه دارند حیثیت و عزت نفس خود را محترم شمارند و از ذلت و زبونی اجتناب كنند و هیچ مسلمانی حق ندارد موجبات پستی و اهانت خود را فراهم آورد.[11]

امام صادق (ع) فرمودند: «خداوند تمام كارهای مسلمان را به خود واگذار كرده و در اختیارش قرار داده است ولی به او اجازه و اختیار نداده كه خود را ذلیل و خوار نماید.[12]

بخش سوم

خانواده و مسائل نوجوانان و جوانان

 

الف: خانواده

بخش اول: تربیت و مسائل عاطفی

الف: خانواده و تربیت

از نظر اسلامی خانه كانون مقدس و نخستین پایگاه برای تربیت، سازندگی و حتی آفرینندگی انسان است. این كانون گرم و روشن كه مبتنی بر دو ركن عاطفه و فرد است می‌تواند افرادی بپروراند آزاد، آگاه، آشنا به حدود و وظائف و مسئولیت، سرباز، نگهدار خود و جامعه خویش.

خانه می‌تواند آموزشگاهی باشد كه در آن افراد درس مهر، آشتی، بردباری، ایمان، اخلاق و تعادل را می‌آموزند یا مدرسه‌ای كه در آن درس كینه و انتقام، ترشروئی، نابكاری، خیانت و دوروئی آموخته می‌شود.

با همه نفوذهائی كه آدمی در طول مدت حیات از جامعه و مدرسه و همبازیها می‌گیرد باز نفوذ خانواده در او بیشتر و تا پایان عمر در او وجود دارد به همین نظر از نظر عالمان تربیت نقش خانواده نقش فوق‌العاده و موثرتر از نقش دیگر موسسات است. خانواده در فرزندان سازندگی ایجاد می‌كنند، آنها را به مبانی فرهنگی، دانش، آگاهی‌های روز مجهز می‌سازند طریق زندگی صحیح و آداب زندگی اجتماعی را می‌آموزند، مهر و اخلاق به فرزندان می‌دهند و بالاخره آنان را به اخلاق و ادب مجهز می‌نمایند.

وظایف والدین

آنكس كه در طریق پدر یا مادر شدن است بیش از هرچیز باید به وظایف و برنامه‌های خویش آشنا باشد. نخستین  وظیفه آگاهی از هدف، روش و برنامه زندگی است. این دستور مذهب ماست كه بدانیم چرا زنده‌ایم؟ و به خاطر چه امری آفریده شده‌ایم؟ زندگی چیست؟ و چه هدفی را باید در آن تعقیب كرد؟

همچنان برای آنان كه در صدد تشكیل خانواده‌اند رعایت این نكات ضروری است كه چرا تشكیل خانواده می‌دهند و در انتخاب همسر چه اصول و ضوابطی را باید در نظر بگیرند، چه نكته‌هائی در زناشوئی باید موردنظر باشد.

در طریق تربیت نسل مادران وظایفی به مراتب دشوارتر است از آن بابت كه بیش از پدر در جنین و تربیت نسل نقش دارند. بدین نظر پیش از ازدواج دقتها و مراقبتهائی در كسب آگاهی‌های لازم باید داشته باشد. با بدنیا آمدن فرزندان سه دسته وظایف در تربیت نسل به عهده والدین قرار می‌گیرد. وظایفی در جبنه تن كه شامل حفظ بدن از خطر،‌ تغذیه مناسب، حفظ بهداشت، توجه به پوشاك و مسكن است. وظایفی در جنبه مغز كه شامل مراقبت هوش، حافظه و جنبه‌هائی استعدادی و ذخایر خدادادی است و بالاخره وظایفی در جنبه روان ذهنی كه شامل رشد و پرورش روان، ایجاد خوی و ملكات فاضله در افراد، احیای تمایلات عالی فطری چون ایثار، جهاد، شهادت و …

والدین مسئول با اهدافی كه در تشكیل خانواده و پدید آمدن فرزندان در نظر می‌گیرد موظف به آگاهی و انجام این امور بر اساس روشهائی پسندیده و برنامه‌ای زمان‌بندی شده‌اند كه كیفیت آن در كتب اسلامی ما بطور مشروح آمده است.

سخنی دیگر درباره نخستین مربی كودك

محیط تربیت  انسان در روزهای اول زندگیش همان خانه است و اولین مربی او همان مادر و سپس پدر و افراد دیگر خانه می‌باشند . عادتها و خصلتها در این محیط در وجود كودك پایه‌ریزی می‌شود. و لذا این دوره را از مهم‌ترین دوره‌های شكل‌پذیری می‌شود گرچه زمینه‌های تربیت طفل از مراحلی قبل از بدنیا آمدن او شروع می‌شود. بدین معنی كه افكار و عقاید و عادات و خصائل و حتی غذای پدر و مادر در آمادگی فرزند كه از آنها بوجود می‌آید تأثیری بزرگ دارد.

پدر و مادر اولین و مهمترین مسئول تربیت فرزند می‌باشند و اگر جامعه بشری و بخصوص پیشوایان عالیمقام اسلام برای پدران و مادران عزت و احترامی بس بزرگ قائل شده‌اند در قبال مسئولیت مقدس و وظایف ارزنده‌ای است كه برای تربیت و تعلیم فرزندان بعهده می‌گیرند. بنابراین اینطور نیست كه بعضی پدران و مادران تصور می‌كنند تنها آنان بر فرزندان حق دارند و آنهم حق بزرگ. بلكه باید بدانند كه در اسلام هیچگاه حق یك طرفه نمی‌شود یعنی كودك هم از همان روز نخست زندگیش حقوق بر پدر و مادر خویش دارد كه باید این حقوق از طرف آنها ایفا شود.

همچنانكه فرزند ممكن است با عصیان و آزار به پدر و مادر خشم و نارضایتی آنها را فراهم سازد پدر و مادر هم ممكن است بر اثر انجام ندادن وظایفشان در باب فرزند مورد خشم فرزند شوند.

پدر و مادر باید بدانند كه اگر فرزندشان خوب باشد یا بد از آنها بوجود آمده است و آنها در تربیت و تأدیب فرزندشان مسئوول‌اند رفتار پدر و مادر با فرزند باید آنگونه باشد كه یقین داشته باشند اگر به فرزندشان نیكی كنند پاداش آنرا دریافت خواهند كرد و اگر بدرفتاری نمایند به كیفر آن خواهند رسید.

كودك در روزهای اولی زندگیش قابلیت و آمادگی عجیبی دارد و او بآسانی شكل می‌گیرد و برای هر عادتی پذیرش نشان می‌دهد چه این عادت او را به سعادت سوق دهد یا به شقاوت. او با تربیت صحیح و رفتارهای نیك پدر و مادر می‌تواند یك انسان با فضیلت شود و یا بر اثر تربیت غلط و رفتارهای بد بصورت حیوانی پست بار آید. خوشبختی و بدبختی آینده هر فردی به كیفیت پرورش او در روزهای اولی زندگیش بستگی كامل دارد. و این وظیفه مقدس در اولین محیط و اولین كلاس یعنی خانه به عهده اولین مربی یعنی مادر و سپس بر عهده پدر گذاشته شده است. این مادران و پدران‌اند كه می‌توانند با محبت همراه با تدبیر خود و با حسن رفتارهای خویش خدمت بزرگی به جامعه كنند. یعنی می‌توانند در تربیت و ساختن افرادی مهربان و خیرخواه آزادمنش و شجاع درستكار و دانا شریف و مومن فعال پایه‌گذار باشند. پیامبر اكرم فرمود: بهترین عطیه و ارزنده هدیه‌ای كه پدر می‌تواند به فرزندش بدهد ادب و تربیت است.[13]

مادر سهم بزرگتری را در تربیت و ساختن فرزند دارد بطوری كه افكار و عقاید مادر و حتی خوراك او در دوران بارداری در سعادت و شقاوت فرزندش تأثیر زیاد دارد. به همین جهت پیامبر اسلام فرموده است: سعادتمند كسی است كه سعادتش از همان دوران بارداری مادر و در شكم مادر پایه‌گذاری شده است و بدبخت كسی است كه زمینه بدبختی او از دورانی كه در شكم مادر زندگی می‌كرده شروع شده است.

البته این مطالب به آن معنی نیست كه عوامل دیگر از قبیل رفتار پدر و مادر در خانه و زحمت و تربیت معلم در مدرسه و اوضاع و شرایط اجتماعی در جامعه مؤثر در شكل‌پذیری افراد و تعیین‌كننده سرنوشت آنها نمی‌باشد. بلكه مقصود این است كه طفل با آمدنش به دنیا سرمایه‌هایی را همراه خود می‌آورد كه می‌تواند در آینده او دخالت كنند.

بنابراین باید دانست كه اولاً كار تربیت از روز تولد نوزاد شروع نمی‌شود بلكه مراحل پیش از آن هم باید مورد توجه خاص قرار گیرد ثانیاً اگر این سرمایه‌ها نیكو باشد زمینه‌هایی را برای سعادت فرد در زندگی آینده‌اش فراهم می‌سازد و اگر این سرمایه‌ها بر اثر سهل‌انگاری و غفلت و جهالت یا بی‌تقوایی و بی‌ایمانی مادر مناسب و نیكو نبود می‌تواند زمینه‌ای برای شقاوت فرد در زندگی بعدی ایجاد نماید با توجه به اینكه عامل وراثت و عامل تربیت محیط و شرایط اجتماعی و نیز استعدادهای خدادادی فرد و همت و اراده خود شخص هریك در خوشبختی و موفقیت‌های انسان سهم مخصوص به خود را دارد. و گاه ممكن است قدرت و زیادت یك عامل ضعف و نقص عامل دیگر را جبران كند. مثلاً اگر شخصی از یك محیط مناسب زندگی و از یك تربیت خوب برخوردار باشد آن محیط مساعد و این تربیت خود نقصهای وراثتی او را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند و شخص را در زندگی موفق و سعادتمند می‌سازند.

یا ممكن است فردی از محیط مناسب اقتصادی و اجتماعی بهره كافی ندارد اما با بكار انداختن قوای باطنی خود و یا اراده و همت خویش راه كامیابی و سعادت را برای خود هموار سازد و كسریهای اقتصادی و اجتماعی را به این وسیله جبران كند.

خلاصه آنكه خدای مهربان راه‌های مختلف و عوامل متعددی را برای كمال و سعادتمندی انسان در پیش روی او نهاده است كه اگر از عاملی محروم ماند عامل دیگر به یاری و كمك او بشتابند و مانع را از سر راه او بردارد.

دانستیم كه مادران و پدران از جهت تربیت فرزندان در برابر اجتماع مسئوول‌اند و در این باب مسئولیت مادر خیلی بیش از پدر است زیرا اولاً تمایل و نیاز فرزند در دوره اولی تربیت به مادر وسیعتر و زیادتر است و ثانیاً طبیعت و آفرینش در ساختمان جسمی و روحی زن برای ساختن مردان بزرگ اجتماع هنر و دقت خاصی بكار برده است كه در خلقت مرد این ظرافت و امتیاز وجود ندارد.

[1] . روان‌شناسی تربیتی – دكتر غلامعلی افروز – ص 116

[2] . جوان از نظر عقل و احساسات هیئت نشر معارف اسلامی

[3] . اصول روان‌شناسی مان صفحه 150

[4] . جوان از نظر عقل و احساسات صفحه 35

[5] . مجله رشد شخصیت صفحه 30

[6] . جوان از نظر عقل و احساسات هیئت نشر معارف اسلامی صفحه 40

[7] . راه و روش تربیت: حسین ادیب

[8] . جوان از نظر عقل و احساسات هیئت نشر معارف اسلامی صفحه 41 و 42

[9] . جوان از نظر عقل و احساسات – هیئت نشر معارف اسلامی – ص 273

[10] . نهج البلاغه – نامه 31

[11] . جوان از نظر عقل و احساسات – هیئت نشر معارف اسلامی – ص 290

[12] . كافی 5 – ص 63

[13] . راه و روش تربیت حسین ادیب صفحه بیست

این تکه ای از پایان نامه رایگان رشته روانشناسی و علوم تربیتی

با موضوع :

روابط بین والدین و فرزندان و تأثیر آن در تربیت 78صفحه

می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره (هم در مقطع کارشناسی و هم در مقطع کارشناسی ارشد)می باشد

می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید البته ممکن است بعضی از متون موقع انتقال از فایل ورد به هم بریزد یا عکس ها درج نشود برای دانلود پایان نامه ها با فرمت ورد به همراه تمام پیوست ها به لینک زیر مراجعه کنید:

در سایت مرجع دانلود پایان نامه می توانید صدها پایان نامه رافقط با داشتن یک پسورد  دانلود کنید و به متن کامل آنها دسترسی بدون محدودیت داشته باشید. برای جزییات بیشتر اینجا کلیک کنید 

سایت فوق (payanname.net) قوی ترین سایت در زمینه دانلود پایان نامه است 

کافیست عبارت

دانلود پایان نامه

را در گوگل سرچ کنید

خواهید دید که گوگل این سایت را به عنوان اولین گزینه معرفی می کند 

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک های زیر را هم ببینید :

قسمت اول لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  176 پایان نامه

قسمت دوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  163 پایان نامه

قسمت سوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  208 پایان نامه

قسمت چهارم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  214 پایان نامه

قسمت پنجم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  222 پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *