گروه مهارتهای اجتماعی- قسمت 2


فعالیت ذهنی متمرکز مانند خل مسئله ریاضی ، اضطراب و دلهره مرتبط میدانند( تارو ، 2005 ). هنگامیکه امواج بتا در طول مدیتیشن مشاهده شد ، مشخص شد که آنها تنها در افرادی که در مدیتیشن بسیار باتجربه هستند وبه طور کلی با تمرکز شدید پدیدار میشوند( وست ، 1980 و 1979 ; سورویلو ، 1978 ; فتوویک ، 1977 ). داروهای ریتالین و آدرال که از هردوی آنها برای هشیاری استفاده میشود. در بیشتر افراد حالت بتا را ایجاد می کنند( لو ، 1999 ). سریع ترین موج مغزی است و در مواقع توجه و تمرکز فعالیت زیادی دارد. موجی به نام SMR نیز وجود دارد که زیرمجموعه ای از موج بتا-2 است و زمانی که فرد برای انجام یک فعالیت کاملاً فوکوس کرده فعال است. فرکانس این ریتم بیش از چهارده سیکل در ثانیه است . ریتم بتا در حالات هیجانی و عاطفی و برانگیختگی ثبت میشود.در اغلب افرادبالغ فرکانس ریتم مذکور در حدود 18 سیکل در ثانیه و ولتاژ آن حداکثر سی میکرو ولت است .
موج تتا 1
امواج تتا شامل محدوده فرکانس امواج مغزی 4 الی 7 هرتز با پدیده های مختلفی موجوددر مغزدر ارتباط است . زمانی که فرد در حال به خواب رفتن است و یا افکار پوچ و بی هدفی دارد مثل خیال پردازی فعال است . فرکانس ریتم تتا 3بین چهار تا هفت سیکل در ثانیه است . این ریتم در افراد بالغ بندرت ودر حالت تنش روانی ، یاس و ناامیدی و بیش فعالی / کمبودتوجه و برخی اختلالات مغزی ظاهر میشود ، ولی ثبت آن در کودکان مفهوم مرضی نداردو طبیعی است . مطالعات انجام شده برروی حافظه ، احساس انعطاف پذیری عصبی ، خواب ، مراقبه ، هیپنوتیزم وجود رابطه ای را میان امواج تتا
55

و پدیده هوشیاری نشان می دهد در سطح موضوعی ، در مورد حالت تتا یموجود در سرتاسر مغز ، بنظر میرسد امواج تتا درگیر حافظه کوتاه مدت به طور مداوم برای حفظ امنیت خود در مغز تجدید می شوند در حالیکه در دسترس هم هستند. فرضیه آنها این است که تجدید خاطرات فردی در محدوده گاما منجر به تجدید کل حافظه محدوده تتا می شود ( لیزمن وایدیارت ، 1995 ). بسیاری از مطالعات نقش فرکانس تتارا در کارهای مربوط به حافظه ورمز گذاری وبازیابی خاطرات بلندمدت تایید کرده است . هردوی این پدیده ها مربوط به انعطاف پذیری عصبی میشود که ناشی از نوسانات تتا در هیپو کامپوس می شود(پلتیر، 2005).

موج دلتا2 کندترین موج مغز است و در هنگام خواب عمیق فعال ترین موج است. فرکانس دلتا کمتر از چهار سیکل در ثانیه است. این منحنیها در بزرگسا لان در هنگام خواب و بیهوشی ودر کودکان شیرخوار در اغلب ساعات شبانه روز ثبت می شود.

ریتم دلتا مربوط به فعالیت الکتریکی نورونهای قشر مخ به طور مستقل از نواحی دیگر باشد، زیرا باقطع ارتباط بین قشر مخ و تالاموس ، امواج دلتا در الکترو آنسفالوگرام ظاهر میشود ( حائری روحانی، 1384 ) .احساس انعطاف پذیری عصبی ، خواب ، مراقبه ، هیپنوتیزم وجود رابطه ای را میان امواج تتا و پدیده هوشیاری نشان می دهد در سطح موضوعی ، در مورد حالت تتا یموجود در سرتاسر مغز ، بنظر میرسد امواج تتا درگیر حافظه کوتاه مدت به طور مداوم برای حفظ امنیت خود در مغز تجدید می شوند در حالیکه در دسترس هم هستند. فرضیه آنها این است که تجدید خاطرات فردی در محدوده گاما منجر به تجدید کل حافظه محدوده تتا می شود ( لیزمن وایدیارت ، 1995 ).
بسیاری از مطالعات نقش فرکانس تتارا در کارهای مربوط به حافظه ورمز گذاری وبازیابی خاطرات بلندمدت تایید کرده است . هردوی این پدیده ها مربوط به انعطاف پذیری عصبی میشود که ناشی از نوسانات تتا در هیپو کامپوس می شود(پلتیر، 2005).
موج گاما :1
باند فرکانس گاما شامل محدوده فرکانس امواج مغزی 30 الی 70 هرتز ، بالاترین باند فرکانسی است که در مورد آن بحث می کنیم. در چندین مطالعه انجام شده این محدوده با (سینگر ، فرایند چندین محرك( بصری، شنوایی، لامسه) ( کیل ، 2001 ).
___________________________
1.Theta rhythm 2.Delta rhythm 3. Gamma rhythm
56
( سینگر ، 1993 ) ، ( تراوب ، 1996 )و گروهی از چندین ویژگی یک محرك ارائه شده، به ویژه بصری، به ، یکی از مطالعات بصری انجام شده تنها ، کل منسجم مربوط می باشد(تالون بادری ، 1998 ) ، ( فل ، 2002 ). این مطالعه نشان می دهد ، به ارتباط بین توجه و نقش امواج گاما اشاره دارد(فل زمانیکه افراد حاضر در آزمایش محرك بصری محرك ارائه شده را ندیدند، هماهنگ سازی گاما رخ می دهد. همانطور که انتظار می رود امواج گاما در طول یک خواب عمیق ناشی از بیهوشی ناپدید می شوند.افزایش فعالیت 40 هرتز در کودکان و بزرگسالان در طی انجام ازمایش حل مسئله دیده میشود.معمولا” اختلالات یادگیری با فقدان موج گاما همراه است . .ریتم 40 هرتز معمولا” در کل مغز وجود دارد تا یک نقطه خاص گاما به سازماندهی ذهنی مغز ، افزایش یادگیری و هوشیاری ذهن کمک میکند . وقتی که مغز باید فعال باشد ، این موج فعال شده وزمانی که آزمایه خاصی برای انجام وجود ندارد ، غیر فعال میشود( هاموند ، 2000 ).در نهایت امواج گاما شازماندهنده مغز و یکی کننده اطلاعات از قسمتهای مختلف بدن ، حافظه خوب ، سرعت انتقال زیاد ، پردازش سطوح بالای اطلاعات و یادگیری مسائل پیچیده میگردد.
موج SMR : فرکانس SMR 15-12 هرتز جهت استحکام بخشیدن به ذهن وبدن وپردازش وتمرکز در ارامش ، ایجاد هماهنگی بین محیط وفرد وکمک به خواب رفتن وتنظیم حرکات بدن ( هاموند ، 2000 ).
پرتکل های درمان ADHD با استفاده از نوروفیدبک
بسیاری از بیماران که مبتلا به ADHD تشخیص داده شده اند در آزمونهای QEEG و PET آرام شدگی امواج مغزی را به طور فراوان در سطح قشری مغز نشان می دهند ودرصد کمتری از مبتلایان به ADHD برانگیختگی بیشتر از حد قشری را از خود نشان می دهند . طوول 3 دهه گذشته روشهای درمانی با استفاده از نوروفیدبک که آرام شدگی قشری یا انگیختگی مفرط را مورد هدف قرار داده اند در مطالعات گروهی و موردی کنترل شده مورد ارزیابی قرارگرفته اند ( وینسنت . جی ; مونسترا 2005 ).
_________________________
2.Sensory Motor(SMR) rhythm
57
در هریک از این مطالعات بیماران در برنامه های آموزشی شرکت کرده اند که در آنها از طریق (نمایش صوتی یا تصویری ) برای تولید یک متغییر مشخص در فعالیت قشری . ( برای مثال کاهش دامنه فعالیت در فرکانس کند تر EEG ، افزایش فعالیت در فرکانسهای سریعتر ) تقویت و تشویق شده اند . بطور معمول بیمار باید این تغییر مطلوب را برای دریافت تشویق در حدود 5/0 ثانیه حفظ کنند . اگر بیمار بتواند سطح فعالیت را در نواحی که مسئول توجه و کنترل رفتار هستند نرمال کنند ، آنها میتوانند بطور روبه گسترش توانائیهای مناسب را برای توجه و حفظ کنترل رفتارشان نشان دهند . (وینسنت جی . مونسترا; مایکل لیندن ، 2005).
در حال حاضر 3 پرتکل درمانی نوروفیدبک در مطالعات گروههای کنترل شده مورد بررسی قرار می گیرد. یکی از پرتکل ای زیر یا در صورت لزوم ترکیبی از آنها استفاده میشود. در ادامه توضیح مختصری از هریک ارائه شده است .
پرتکل افزایش فعالیت باند SMR کاهش فعالیت باند تتا-2 : در این نوع از بیوفیدبک EEG بیمار برای گسترش کنترل روی رفتارهای بیش فعالی وغیر ارادی با یادگیری افزایش تولیدSMR ( 15-12 هرتز) در یکی از دو مکان C3 یا C4 در حالیکه همزمان تولید فعالیت در باند تتا 7-4 هرتز را کاهش میدهند. تشویق میشوند . معمولا ثبت از یک مکان فعال با مرجعیت لاله های گوش که به هم متصل شده اند بدست می آیند.فیدبکهای صوتی ( تونهای صدا ) یا تصویری ( طرحهای گرافیکی ، یا شکل های کارتونی ، حرکات قطعات پازل …) با توجه به موفقیت بیمار در کنترل دامنه سیگنال در باند تتا یا SMR بالای آستانه مقدار قبل از درمان هستند ، ایجاد میشوند. این نوع آموزش در اولین کاربرد نوروفیدبک برای ADHD در نظر گرفته شده (جوری . دی. کروپتو 1; ورا. ا . گرین یاتسنکو2،2005).
– پرتکل افزایش فعالیت باند SMR و کاهش فعالیت باند بتا-2 : در این پرتکل بیماران ADHD که اکثرا” از نوع بیش فعال – تکانشگر هستند ، برای افزایش باند SMR (15-12 هرتز ) همزمان باکاهش باند بتا-2 (30-22 هرتز)آموزش میبینند .

58
ثبت از مکان C4 با مرجعییت لاله های گوش انجام میشود. بیماران با اختلال ترکیبی از انواع ADHD در این نوع پرتکل ، آموزش را در نیمی از هر جلسه دریافت میکنند.در نیمه دیگر هر جلسه پرتکل کاهش High theta افزایش بتا -1 انجام میشود. در این پرتکل از موقعیت C3 ثبت انجام میشود. مشابه پرتکل اول فیدبک مشروط به موفقعیت بیمار درکنترل دامنه سیگنال در باندهای تتا ، SMR ، بتا-1 یا بتا-2 است ( لهتونن جین ، 2002).
– پرتکل کاهش فعالیت باند تتا ، افزایش باند بتا -1 : در این روش آموزش برای افزایش تولید فعالیت باند بتا-1 (20-16 هرتز ) همزمان باکاهش فعالیت باند تتا ( 8-4 هرتز ) تشویق میشوند .
در این پرتکل ثبت از ناحیه CZ با مرجعیت های لاله های گوش ، یا نواحی PZ – CZ انجام میشود .که این روش بیشتر برای بیماران ADHD با اختلال عدم توجه بکار برده می شود. فیدبک مشروط به موفقیت بیمار در کنترل دامنه سیگنال در باند تتا یا بتا است .
– ترکیب دوپرتکل اول وسوم هم نیز گزارش شده ، بیماران برای افزایش محدودی از باند بتا (18-16 هرتز) همزمان با کاهش فعالیت در محدوده (7-2 هرتز ) تشویق میشوند . ثبت در ناحیه CZ یا C3 انجام میشود . بیمارانی که در 13 -35 جلسه اول این نوع آموزش افزایش پرخاشگری یا بیقراری از خود بروز دهند تحریک شده مفرط در نظر گرفته میشوند ، این بیماران با پرتکل آموزش SMR که در آن بیمار با افزایش محدود 15-12 هرتز وکاهش فعالیت د