تکنولوژی اطلاعات، آموزش و پرورش، اطلاعات


ت وجود دارند (علیدوستی، 1386، ص323-327).

2-4-3. ارزش سیاسی اطلاعات
حاکمیت ملی که در واقع قدرت نفوذ یک کشور بر مسیر تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی‌‌ _‌ فرهنگی خود است، تحت تاثیر حاکمیت بر اطلاعات است. تمرکز قدرت، نفوذ سیاسی و تحولات اجتماعی ناشی از اطلاعات دلیل آشکاری بر مزایای ایجاد قطب اطلاعاتی است (داورپناه و آرمیده، 1384، ص.103).
همواره در متون مختلف از علم و اطلاعات به عنوان مظهر قدرت یاد شده است. پذیرش این نکته می‌تواند به این معنی نیز قلمداد شود که تلاش کشورها به منظور ارتقای جایگاه علمی خود در سطح بین‌المللی، در راستای نشان دادن قدرت آنها در آن زمینه علمی نیز قابل استناد است. به عنوان نمونه، تحقیقات مرتبط با “انرژی هسته‌ای” در یک کشور می‌تواند نشان‌دهنده توان و قدرت علمی آن کشور در زمینه موضوعی فوق باشد. متخصصان علوم سیاسی، علم را به عنوان واقعیتی مستقل از دگرگونی‌های سیاسی در نظر نگرفته‌اند، چرا که به روابط متقابل میان علم و فناوری از یک سو و دولت از سوی دیگر توجه داشته‌اند (نوروزی چاکلی و نورمحمدی، 1386، ص.3).
نا‌گفته نماند، به دلیل توسعه سریع تکنولوژی اطلاعات، سوء استفاده از قدرت به وسیله دولتهای طرفدار استبداد شهرت بیشتری را در سالهای اخیر، پیدا کرده است (ناس ، 1999، ص.11).

2-4-4. ارزش مدیریتی اطلاعات
در عرصه فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی، فنی و … منابع محدود و نیازها نامحدود است. بكارگیری موثر و مطلوب منابع در راستای تحقق اهداف از مهمترین مسایل حوزه مدیریت و اداره هر سازمان است. در این راستا، مدیریت برای تصمیم‌گیری، نیاز به اطلاعات دارد (رهنمای رودپشتی، 1380، ص.28).
آهیتوو و نیومن ارزش اطلاعات را از نظر تصمیم‌گیری به تفصیل بیان کرده‌اند. از نظر آنان، هر تلاشی بر سنجش اطلاعات باید با تصمیمی که با این اطلاعات پشتیبانی می‌شود، گره بخورد. به عبارت دیگر، از نظر آنان، اطلاعات دارای ارزشی جهانی و مطلق نیست و بستگی به این دارد که چه کسی، چه زمانی و در چه موقعیتی از آن استفاده می‌کند. بدین ترتیب، اطلاعات ارزشی نسبی دارد که بر مقایسه نتایج حاصل از مجموعه‌های مختلف اطلاعات مبتنی است (علیدوستی، 1386، ص.317).
اطلاعات برای سازمان آنقدر با اهمیت تلقی شده است كه آنرا به خونی تشبیه كرده‌اند كه در شریانهای سازمان در جریان است، خونی كه حیات سازمان به آن بستگی دارد. برای تصمیم‌گیری صحیح و موثر، دو نوع اطلاعات ضروری است: اطلاعات اساسی درباره ذات طبیعت سازمان و اطلاعات درباره وضعیت سازمان، یعنی اطلاعات درباره رفتار مدیران در سازمان، انگیزه، روحیه و اشتیاق به كار كاركنان سازمان، ساختار و عملكرد شبكه ارتباطات، فرایند و مكانیزم تصمیم‌گیری، تولید و درآمد سازمان. پایه تصمیم‌گیری سازمانی بر توانایی فرموله كردن و انتخاب گزینه‌ها با استفاده از اطلاعات بوده و اطلاعات متضمن انتقال و دریافت آگاهی و دانش است. ساختار هر سازمان چهارمین عامل سازمانی است كه بر نیازهای اطلاعاتی تاثیر می‌گذارد. شیوه مدیریت یا فلسفه حاكم بر سازمان پنجمین عامل سازمانی است كه بر نیازهای اطلاعاتی تاثیر می‌نهد. بدیهی است كه اطلاعات مهمترین اهرمی است كه به مدیریت، فرآورده‌ها یا خدمات و نیز به بهره‌وری كمك می‌كند تا در این محیط رقابت‌آمیز نفوذ كند و اصول اشاعه اطلاعات باید با نیازهای افراد یا سازمان گیرنده مناسبت داشته باشد. اطلاعات باید به موقع ارائه شود و كیفیت اطلاعات با اهمیت است. یك مدیر علاوه بر دانستن قوانین و مقررات اداری، مالی و بازرگانی، باید توان برنامه‌ریزی، سازماندهی، هماهنگی، كنترل و ایجاد انگیزه را نیز داشته باشد. موفقیت مدیران در سازمانها، در گرو مهارت‌های آنان در برنامه‌ریزی خوب، سازماندهی و هدایت و كنترل است كه نقطه عطف تمامی این مهارتها، بهره‌مندی از اطلاعات در امر تصمیم‌گیری است. به دیگر سخن تمامی فعالیت‌های مدیران با تصمیم‌گیری در ارتباط خواهد بود (كنعانی تودشكی، 1384، ص.9-10). پس، مدیر یك سازمان برای انجام كارهای روزمره مدیریتی سازمان خود نیاز به اطلاعات دارد. بنابراین، یك مدیر باید توان شناسایی (نیاز، مجرا و جریان اطلاعات در داخل سازمان)، ارزیابی اطلاعات مدیریتی به دست آمده، بكارگیری آنها در فرآیند مدیریت و پیشبرد اهداف سازمانی را داشته باشد. زیرا محیط سازمانی امروزی بسیار متحول‌تر از گذشته است و مدیریت تغییر و تحول به اطلاعات روزآمد بستگی دارد (حسن‌زاده، 1383 الف، ص.128).

2-4-5. ارزش اطلاعات در آموزش و پژوهش
اگر اقتصاد را موتور حركت توسعه بدانیم، آموزش و پرورش بستر و هموار كننده مسیر حركت به شمار می‌آید. آموزش، شرایط لازم برای حركت در مسیر صحیح را فراهم می‌سازد. آنچه با آموزش اتفاق می‌افتد، در واقع، انتقال اطلاعات و دانش برای تربیت نیروی لازم برای توسعه است. بنابراین، اطلاعات و دانش عنصر اصلی نظام آموزش و پژوهش محسوب می‌شوند.
تصور آن كه در امر آموزش، انتقال اطلاعات صورت نگیرد غیر ممكن است. این مسأله به ویژه در حوزه‌هایی كه روزآمد بودن اطلاعات امری بسیار مهم به شمار می‌آید (از قبیل علوم پزشكی، علوم كاربردی، كشاورزی، علوم رایانه و مانند آنها) و حتی در حوزه‌های علوم انسانی كه نظریه‌های جدید مطرح می‌شود، حیاتی است (پریرخ، 1386، ص.13).
سرشت هر پژوهش آنچنان با اطلاعات و منابع دانش در هم آمیخته كه بدون توجه به اطلاعات موجود و بدون داشتن رفتار اطلاع‌یابی مؤثر نمی‌توان اطلاعات جدید و به اصطلاح دانش نو تولید كرد. بدیهی است چنانچه پژوهشگری در شناخت نیازهای اطلاعاتی خود، دستیابی به منابع اطلاعات، ارزیابی و بهره‌گیری بهینه از آنها بتواند موفق عمل كند، نتایج پژوهش وی از موفقیت بیشتری برخوردار خواهد بود و بر دانش موجود خواهد افزود (فتاحی، 1383، ص.138).
رابطه مستقیم میان حجم فعالیتهای پژوهشی و كمیت و كیفیت منابع اطلاعاتی در كتابخانه‌ها شاهدی است بر این ادعا كه پژوهش به صورت جدی از یك سو وابسته به اطلاعات است و از سوی دیگر خود اطلاعات تولید می‌كند (پریرخ، 1386، ص.13).

2-4-6. ارزش توسعه‌ای اطلاعات
اطلاعات از جهات مختلف با توسعه در ارتباط است. از آنجا كه توسعه با تغییر همراه است، تغییر بدون اطلاعات امكان‌پذیر نیست و چنانچه صورت پذیرد، نتایج مطلوب به همراه نخواهد داشت. معیار توسعه‌یافتگی چیزی جز قابلیت تولید و استفاده از اطلاعات نیست (حسن‌زاده، 1385، ص.85). برنامه‌ریزی توسعه و توسعه آگاهانه اقتصادی و اجتماعی، تلاش ارزشمندی است كه نیاز شدید به دانش و اطلاعات دارد و به جرات می‌توان گفت كه امروزه پیشرفت و توسعه نمود عینی كاربرد اطلاعات است.
اگر جوامع كنونی را در دو دسته توسعه یافته و در حال توسعه قرار دهیم، مشخصاً به دو گروه ثروتمندان اطلاعاتی و فقرای اطلاعاتی برمی‌خوریم (بهشتی، 1376، ص.3). جوامع توسعه یافته و ثروتمندان اطلاعاتی جوامعی هستند كه به ابزار پیشرفت و توسعه مسلح‌اند و به جامعه اطلاعاتی به عنوان محصول عصر اطلاعات بدل شده‌اند و این جوامع پیشتاز میدان تلقی می‌گردند و سایر جوامع دنباله‌رو آن خواهند بود. بدیهی است این جوامع به اهمیت اطلاعات پی برده و از تسهیلات آن نیز بهره‌مندند. درك این واقعیت كه در برخی از كشورهای توسعه یافته بیش از 50 درصد اشتغال نیروی انسانی در بخش اطلاعات و صنعت اطلاع‌رسانی است بر اهمیت موضوع می‌افزاید، تا جایی كه سهولت در دسترسی به اطلاعات را شاخص تعیین‌كننده در امر توسعه دانسته‌اند (نقش كلیدی…، 1377، ص.2).
پس”بین اطلاعات و توسعه رابطه نزدیكی وجود دارد؛ اگر به اغلب نظامهای اقتصادی موفق آسیا، مثل ژاپن، سنگاپور و كره نگاهی داشته باشیم، در‌می‌یابیم كه آنها حقیقتا كشورهایی هستند كه در آنها اطلاعات علمی و اقتصادی به سهولت و به طور وسیع در اختیار است و فناوری اطلاعات در هر سه كشور توسعه یافته و در سطح پیشرفته‌ای قرار دارد” (امینی، 1387، ص.106). کشورهای توسعه یافته، اطلاعات را بسان درون‌دادهای ضروری برای توسعه تکنولوژیکی و اقتصادی خود می‌دانند، زیرا معتقدند تحقیقات کاربردی حال و گذشته، بر نوعی از فناوریهای اطلاعاتی مبتنی بوده است و پژوهشهای نظری نیز به نحو دیگری از آن بهره‌مند گشته‌اند (ناصح، 1385، ص.178-179). جنبه‌های مختلف توسعه عبارتند از: توسعه فرهنگی، توسعه سیاسی، توسعه اقتصادی و صنعتی، توسعه انسانی، توسعه اجتماعی و رفاه كه بحث جداگانه ای نیاز دارد.

2-4-7. ظهور جامعه اطلاعاتی
از زمانی كه دانش تبدیل به نیروی شتاب دهنده برای توسعه اجتماعی شده، توجه جامعه به اطلاعات و دانش در حال گسترش بوده و تقاضاهای مردم برای اطلاعات و دانش مرحله به مرحله گسترش یافته است (شانهونگ ، 1386، ص.17).
در عصر اطلاعات، همه مناسبت‌ها با اطلاعات به وجود می‌آید و دسترسی به اطلاعات و استفاده مناسب از آن، جایگاه اجتماعی مناسبی را برای انسان‌ها به ارمغان می‌آورد. كشاورزی و صنعت نیز متاثر از عصر اطلاعات‌اند. داشتن اطلاعات در بازارهای مالی، اقلیم‌های مناسب كشت و زرع، فروش محصولات، آفات و بلایای طبیعی، یكی از اركان مهم فعالیت‌هایی است كه به ظاهر، فعالیت‌های اطلاعاتی نیستند ولی با دقت و تامل می‌توان دریافت كه به اطلاعات بسیار نیازمندند. به جرات می‌توان ادعا كرد كه 100 درصد افراد جامعه، كم و بیش، متاثر از اطلاعات و فناوری اطلاعاتی و ارتباطی‌اند. هم چنین، اطلاعات كلیه زیر‌ساخت‌های فرهنگی، فنی، اقتصادی، سیاسی و بین‌المللی جوامع را متحول كرده و موجب شكل‌گیری نظام‌های اطلاعاتی نوینی در عرصه جهانی شده است كه ظهور جامعه اطلاعاتی یكی از مهم‌ترین ره‌آوردهای عصر