تحقیق درباره پوشش گیاهی، شرایط آب و هوایی، شمال ایران، محیط زیست


vernale
6
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
1
.
.
.
.
.
.
.
Siegesbeckia orientalis
6
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
r
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Sanicula europaea
6
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
+
.
.
.
.
+
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
ادامهی جدول (۳-۴)
Scrophularia vernalis ssp. clausii
6
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
+
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

جدول (۳-۵) جدول سینوپتیک با چهار واحد پوششی Celtis australis-Buxus hyrcana، Fraxinus excelsior subsp. coriariifolia-Cardamine tenera ، Populus caspica-Alnus subcordata و Parrotia persica-Carpinus betulus، همراه با درخت حاصل ازآنالیز TWINSPAN. دو عدد ذکر شده برای هرگونه، درصد فراوانی (frequency) (عدد بزرگتر در پایین) و وفاداری (fidelity) (عدد کوچکتر در بالای فراوانی) را نشان میدهند.

Vegetation unite no.

1
2
3
4
No. of relevés

17
9
10
19

Layer

Buxus hyrcana
3
94 96.1
.
.
.
Buxus hyrcana
4
100 100
.
.
.
Buxus hyrcana
8
24 43.3
.
.
.
Celtis australis
4
88 92.1
.
.
.
Acer cappadocicum
4
41 58.7
.
.
.
Albizia julibrissin
4
35 53.9
.
.
.
Fraxinus excelsior ssp. coriariifolia
1
.
89 92.6
.
.
Cardamine tenera
6
.
100 80.1
.
37
Veronica persica
6
.
44 61.2
.
.
Rubus persicus
7
.
56 60.7
.
11
Arum maculatum
6
.
67 59.9
20
5
Phyllitis scolopendrium
6
18
67 58.3
.
11
ادامهی جدول (۳-۵)
Ophioglossum vulgatum
6
.
56 57.3
10
5
Polystichum woronowii
6
.
44 56.0
.
5

Polystichum aculeatum
6
.
56 54.1
20
.
Poa nemoralis
6
.
100 52.8
60
58
Athyrium filix-femina
6
.
44 51.9
10
.
Pterocarya fraxinifolia
4
.
89 50.6
50
42
Pteris dentata
6
6
44 47.0
.
11
Euphorbia amygdaloides
6
.
78 42.6
30
58 19.3
Alnus glutinosa ssp. barbata
2
.
67 41.0
40
26
Pteris cretica
6
29
78 34.0
60
26
Pterocarya fraxinifolia
7
.
11
.
11
Fraxinus excelsior ssp. coriariifolia
4
.
.
10
26 34.6
Alnus glutinosa ssp. barbata
4
6
.
.
.
Populus caspica
1
.
44
90 66.7
5
Alnus subcordata
2
.
22
80 61.5
21
Carex divulsa ssp. divulsa
6
.
11
30 33.2
5
Ulmus minor
3
.
.
30 43.1
5
Ulmus minor
4
.
.
10
.
Galium ghilanicum
6
.
.
20 39.7
.
Populus caspica
7
.
.
.
5
Populus caspica
4
.
11
10
11
Stellaria media
6
6
56
60
100 51.8
Ajuga reptans
6
.
22
.
53 50.2
Viola alba
6
47
44
20
95 49.9
Geum urbanum
6
.
.
10
42 49.9
Veronica crista-galli
6
6
44
40
84 47.2
Poa trivialis
6
.
33
60
84 46.3
Lindelofia kandavanensis
6
.
.
.
26 46.0
Carex strigosa
6
6
67
80
100 44.1
ادامهی جدول (۳-۵)
Geranium molle
6
.
.
.
21 40.8
Microstegium vimineum
6
.
11
20
47 40.3
Gleditsia caspica
4
.
.
50
58 40.2
Scutellaria tournefortii
6
.
.
10
32 40.1
Rumex sanguineus
6
6
22
60
74 39.1
Circaea lutetiana
6
.
44
60
79 38.4
Clinopodium umbrosum
6
.
.
.
16 35.1
Potentilla reptans
6
.
.
10
26 34.6
Veronica francispetae
6
.
.
20
32 32.2
Oplismenus undulatifolius
6
6
89
90
95 31.3
Carex remota
6
6
22
90 44.0
89 43.4
Carex sylvatica
6
12
67
100 39.3
95 32.8
Gleditsia caspica
3
6
.
10
11
Gleditsia caspica
7
12
.
.
.
Parrotia persica
2
71
100
100
74
Parrotia persica
4
.
.
.
5
Carpinus betulus
2
.
89
90
100 38.0
Carpinus betulus
3
65 76.1
.
.
.
Carpinus betulus
4
.
11
.
.
Carpinus betulus
7
18 37.2
.
.
.
Quercus castaneifolia
1
29
11
20
26
Quercus castaneifolia
4
35 53.9
.
.
.
Quercus castaneifolia
7
6
.
.
.
Quercus castaneifolia
8
.
.
10
53 58.7
Crataegus microphylla
3
29 48.8
.
.
.
Crataegus microphylla
4
.
33
70
79 38.7
Diospyros lotus
3
24 43.3
.
.
.
Diospyros lotus
4
.
.
10
53 58.7
Diospyros lotus
5
.
.
60 53.9
26
ادامهی جدول (۳-۵)
Diospyros lotus
7
12
11
.
.
Acer velutinum
1
12
100 53.7
50
53
Acer velutinum
4
24
.
40
37
Acer velutinum
7
24 43.3
.
.
.
Ficus carica
3
47 42.1
22
.
5
Ficus carica
4
.
.
30
16
Hedera pastuchowii
4
82 30.2
56
30
58
Hedera pastuchowii
7
6
11
10
.
Ruscus hyrcanus
4
88
89
60
95
Viola odorata
6
.
56
60
53
Smilax excels
4
53
89
80
89
Polypodium vulgare
6
47
44
20
32
Rubus caesius
7
6
11
40
37
Cynoglossum officinale
6
.
44
20
32
Scill
a gorganica
6
.
11
10
21
Oxalis corniculata
6
.
.
10
21 28.7
Cardamine hirsuta
6
.
.
.
5
Willemetia tuberosa
6
.
.
.
11
Asplenium adiantum-nigrum
6
12
11
10
16
Poa annua
6
.
.
.
5
Hypericum hirsutum
6
.
.
.
5
Sambucus ebulus
6
.
.
.
16
Prunella vulgaris
6
.
.
.
11
Carpesium cernuum
6
6
.
.
16
Ophrys sphegodes ssp. sphegodes
6
.
.
.
5
Carex grioletii
6
6
.
.
.
Carex songorica
6
.
.
.
5
Morus alba
4
.
.
.
5
Morus alba
3
6
.
.
.
ادامهی جدول (۳-۵)
Mercurialis perennis
6
.
22
20
5
Hypericum androsaemum
6
.
.
10
.
Limodoriun abortivum
6
6
.
.
.
Urtica dioica
6
.
.
10
.
Cyclamen coum ssp. caucasum
6
6
.
.
11
Euphorbia peplus
6
.
.
.
11
Dryopteris pallida
6
.
11
10
.
Equisetum telmatia
6
.
22
10
16
Ranunculus muricatus
6
.
.
.
11
Conyza bonariensis
6
.
.
10
.
Lamium album ssp. album
6
6
.
.
5
Lycopus europaeus
6
.
.
10
5
Ranunculus dolosus
6
.
.
.
5
Mespilus germanica
4
.
.
.
5
Geranium robertianum
6
6
.
.
.
Prunus divaricata ssp. caspica
3
.
11
10
11
Prunus divaricata ssp. caspica
7
.
.
.
5
Sonchus oleraceus
6
.
11
10
5
Torilis arvensis
6
6
11
.
.
Periploca graeca
4
.
.
10
16
Listera ovata
6
.
.
.
11
Mentha aquatica
6
.
.
.
11
Ulmus glabra
4
6
.
.
.
Solanum nigrum
6
6
.
10
.
Ornithogalum kochii
6
.
.
.
5
Polygonum lapathifolium
6
.
.
.
5
Rubus caesius
8
.
11
.
.
Brachypodium sylvaticum
6
.
.
.
5
Punica granatum
7
.
.
10
.
ادامهی جدول (۳-۵)
Punica granatum
4
.
.
10
.
Zelkova carpinifolia
3
6
.
.
.
Calystegia sepium
6
6
.
10
5
Matteuccia struthiopteris
6
.
.
10
5
Milium vernale
6
.
.
.
5
Siegesbeckia orientalis
6
.
.
10
.
Sanicula europaea
6
.
.
.
11
Scrophularia vernalis ssp. clausii
6
.
.
10
.

شکل (۳-۱۷) نمایش پخش قطعات نمونه در آنالیز رستهبندی DCA از تمامی دادهها (شکل بالا) و دادههای جزئی (شکل پایین). منظور از دادههای جزئی دادههایی میباشد که در آنالیز کلی از تمامی دادهها، از واحد پوششی یک جدا شدند. شمارهی موجود در روی قطعات نمونه معادل شمارههای موجود در جدول (۳-۴) میباشد. واحد پوششی Celtis australis-Buxus hyrcana (()، Fraxinus excelsior subsp. coriariifolia-Cardamine tenera (()، Populus caspica-Alnus subcordata (() و Parrotia persica-Carpinus betulus ((). کل قطعات نمونه؛ سه واحد پوششی دوم، سوم و چهارم (().

فصل چهارم؛ بحث

(۴-۱) فلور و تنوع زیستی
دانش ترکیب فلوریستیکی یک منطقه برای مطالعات فیتوجغرافیایی و اکولوژیکی و مدیریت حفاظتی ضروری است [۹]. همچنین، مطالعات فلوریستیک یکی از فرایندهای مهم سیستماتیک گیاهی است که با ارائه دادن ویژگیهای کمی و کیفی ترکیب پوشش گیاهی، زوایایی از ناشناختههای سیمای فلور پوشش گیاهی آن منطقه را آشکار میسازد [۱۳۸] و یکی از مؤثرترین روشها برای شناخت ظرفیتها و حفاظت از ذخایر توارثی زیستمندان تنوع زیستی موجود محسوب میشود [۵]. جنگلهای شمال ایران که به صورت نواری در جنوب دریای خزر قرار گرفته و دامنههای شمالی البرز را میپوشاند به سه زون ارتفاعی (مناطق پست از سطح دریا تا ارتفاع ۵۰۰ متر، مناطق کوهپایهای با ارتفاع ۱۰۰۰-۵۰۰ متر و مناطق کوهستانی از ارتفاع ۱۰۰۰ تا ۱۹۰۰ متر) تقسیمبندی شده است [۴، ۶، ۷، ۸، ۹] که در این میان جنگلهای مناطق جلگهای از ارزش بالای حفاظتی و مدیریتی برخوردار است چرا که در این مناطق، انسان با حذف عناصر طبیعی و جایگزینی عناصر دیگر، آن را تا حد زیادی تغییر داده یا در معرض نابودی قرار داده است [۸، ۱۴۰]. جنگلهای جلگهای نور و سیسنگان به عنوان بقایای جنگلهای پست خزری در نظر گرفته میشوند که تا کنون مطالعهی جامعی روی این دو منطقه صورت نگرفته است. تنها مطالعاتی که در این مناطق انجام شده است بررسی پوشش گیاهی پارک جنگلی نور توسط برزهکار [۱۱] و مطالعهی پوشش گیاهی جنگل سیسنگان توسط اصغرزاده و همکاران [۱۱۴] میباشد.
جنگل سیسنگان به علت دارا بودن گونهی انحصاری Buxus hyrcana به عنوان یک جنگل جلگهای منحصر به فرد در نظر گرفته میشود. این گونه تودههای خالصی را در جنگلهای مناطق پست و کوهپایهای تشکیل میدهد [۶، ۴۷، ۸، ۱۱۳]. از سوی دیگر، جنگل نور به علت حضور گونهی درختی نادر و در معرض خطر Populus caspica شاخص شده است. جنگل سیسنگان به علت تراکم بالای درختان و درختچههای شمشاد در مقایسه با جنگل نور از تنوع گیاهی کمتری برخوردار است (شکل ۴-۱). علت پایین بودن میزان غنای گونهای در واقع همان حضور متراکم درختان شمشاد با تاجپوشش انبوه در اشکوب درختی جنگل است که با ایجاد محدودیت فضا و شرایط نوری مناسب، زمینهی حضور متنوع گونههای زیر اشکوب جنگل را غیرممکن میسازد [۱۱۳]. کاهش یافتن میزان غلبهی درختان شمشاد در مناطق تحت مدیریت توریسم جنگل سیسنگان سبب گردید تا زمینهی حضور و استقرار دیگر گونههای گیاهی در سطح منطقه فراهم شده و در نتیجه غنای گونهای افزایش یابد [۱۱۳]. بر اساس مشاهدات شخصی، بافت خاک دو جنگل نیز متفاوت از یکدیگر است که میتواند به عنوان دلیل اصلی تفاوتهای فلوریستیکی و پوشش گیاهی دو جنگل در نظر گرفته شود. همانطور که در بخش قبلی اشاره شد شباهت فلوریستی
کی بین دو جنگل ۶/۰ محاسبه شد. این شباهت به علت قرارگیری این دو جنگل در مناطق پست و عدم وجود عامل ارتفاع میباشد. با این وجود، حضور گونهی درختی غالب شمشاد در بیشتر قسمتهای جنگل سیسنگان ترکیب فلوریستیکی آن را تا حدی متفاوت از جنگل نور ساخته است.

شکل (۴-۱) تراکم بالای درختان و درختچههای شمشاد در جنگل سیسنگان

تنوع زیستی گیاهی عبارت است از تنوع، گوناگونی ساختار جمعیتی، الگوی فراوانی و پراکنش گیاهان که به عنوان شاخصی برای مقایسهی وضعیت اکولوژیک اکوسیستمهای جنگلی به کار برده میشود. یکی از شاخصهای مهم تنوع زیستی که در ارزیابی زیستگاهها از آن استفاده زیادی شده است شاخص تنوع گونهای است و میزان آن به ثبات محیط زیست آنها بستگی دارد. وجود تنوع گونهای بالا بیان کنندهی این مطلب است که به دلیل وجود شرایط محیطی مساعد، گونههای متعددی در محل میتوانند مستقر شوند [۱۳۹]. وجود ۲۲۵ گونهی گیاهی متعلق به این دو جنگل نشاندهندهی تنوع بالای گونههای گیاهی در این دو جنگل است.
در این مطالعه Poaceae، Asteraceae و Rosaceae به ترتیب بالاترین تعداد گونه را نشان میدهند.
پراکنش وسیع تیرهی Poaceae را میتوان به سهولت انتشار بذر آنها به دلیل سبک بودن و قدرت جوانهزنی مجدد آنها پس از چرای دام نسبت داد و علت پراکنش بالای تیرهی Asteraceae به دلیل سازگاری فرم رویشی گیاهان این تیره با شرایط آب و هوایی حاکم بر منطقه و حضور بیشتر گیاهان این تیره در پی تخریب پوشش گیاهی منطقه و چرای مفرط میباشد [۱۴]. این تیرهها در بررسی که توسط زارعزاده و همکاران بر روی تنوع گونهای گیاهی جنگلهای جلگهای خزر شده است، به عنوان مهمترین تیرههای گیاهی معرفی شدهاند [۱۴۰]. تیرههای Poaceae و Asteraceae در مطالعهی قهرمانینژاد و همکاران بر روی مناطق حفاظتشدهی جنگلی سمسکنده و دشتناز بالاترین سهم را داشتند [۱۱۲]. تیرههای Asteraceae و Rosaceae در مطالعات اسماعیلزاده و همکاران [۸۶] در سرخدار افراتخته، اصغرزاده و همکاران [۱۱۴] در سیسنگان، اکبرینیا و همکاران [۵] در اجتماعات توس سنگده و خوشمو [۹۹] در اساس سوادکوه نیز به عنوان مهمترین تیرههای گیاهی از نظر سهم گونههای گیاهی معرفی شدند.

(۴-۲) بررسی اشکال زیستی
از آنجاییکه طبقهبندی شکل زیستی اصولاً بر اساس واکنش گیاه به اقلیم میباشد، یک طیف واحد باید اطلاعات زیادی دربارهی الگوهای ماکروکلیماتیک در مکانهای معین به ما بدهد [۱۴۱].
همانطور که در نتایج ذکر شد، تروفیتها اشکال زیستی غالب در دو جنگل هستند که ۲/۳۰% فلور جنگلهای نور و سیسنگان را به خود اختصاص دادهاند و پس از آن ژئوفیتها و

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *