بلند مدت، کودکان مبتلا به ADHD، ،


از آزمونهای نوروسایکولوژیک برای سنجش آنها یکی برج لندن ودیگری آزمون ویسکانسین 1 نام دارند.

___________________________

1.Pennington 2. Dubal 3.Wiscancin Test

62

 

که هدف از این مطالعه این بود که دریابیم آیا کودکان مبتلا به ADHD در برنامه ریزی وسایر کارکردها ی اجرایی از جمله مهار اختلال دارند آیا یافته های آزمون ویسکانسین با بقیه آزمونهای بکار رفته در این گروه بیماران هماهنگ است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

63

 

توجه و تمرکز1

مقدمه :

همانگونه که ( پاشلر2 1998 ) اشاره کرد ، مدتهای مدیدی است که توجه برای روانشناسان یک چالش عمده بوده است . از نظر تاریخی در اوایل قرن بیستم مفهوم توجه با بی اعتباری همراه شد ، چون  رفتار گرایان  با  دید شک و  تردید به تمامی  فرایندهای  داخلی  می نگریستند . توجه بار دیگر با انتشار کتاب ادراک وبرقراری ارتباط 2 برادینت در سال 1958 بر سر زبانها افتاد وتاکنون مطرح بوده است.  توجه کارکردی متفاوت از هوشیاری داشته ، ولی به آن وابسته است . بنابراین امکان دارد درجات متنوعی از  توجه  با  هوشیاری کامل  همراه باشد ، اما همزمانی توجه وتمرکز کامل با هوشیاری کاهش یافته غیر ممکن است . توجه و آگاهی ، دو مقوله کاملا” متمایز از یکدیگر نیستند . توجه  به مشاهده عینی شخص ، شئی ، یا حادثه دیگری اشاره داشته ، در حالیکه آگاهی توصیف ذهنی وضعیتی است که در آن دریافت ها  صورت میگیرد (ویلیام جیمز، 1980 ) ، بین حالات  ” فعال ” و “منفعل” توجه تمایزی قائل شد . توجه در زمانی فعال است که بواسطه انتظارات یا اهداف فرد به روش از بالا  به پایین کنترل میشود. ولی در زمانی منفعل است که بواسطه محرک های خارجی ( چون یک صدای بلند ) به روش پایین به بالا کنترل میگردد. (کوریتاوشولمن3 ، 2002 ).

تمرکز،  بر تداوم توجه برای یک دوره زمانی مشخص دلالت دارد . برای مثال در همین لحظه ای که شما در حال خواندن هستید ، توجه ارادی ( فعال ) رخ داده است . توجه غیر ارادی ( منفعل ) معطوف شدن توجه به صدای بلند ترمز ماشین در خیابان مجاور خانه شما است. ( شاهسوند و لواسانی 1378) . میزان توجه برحسب موضوع مورد توجه تفاوت میکند ، هرچه میزان نوجه ارادی بیشتر باشد،  احتمالا” توجه غیر ارادی کمتر خواهد بود. همراه با توجه غیر ارادی ، نوعی تمرکز واضح وجود داردکه موجب هدایت گرایش تعیین کننده تفکر میشود. ( شاهسوند و لواسانی 1378) .

________________________________

  1. Attention 2..Bashler 3..K.Sholman

64

توجه ارادی به یک موضوع ، آن را در مرکز توجه یا کانون توجه  نگه میدارد . هرچه یک موضوع از این کانون دورتر باشد ، توجه غیر ارادی بیشتری به ان معطوف شده و بالطبع وضوح آن کمتر خواهد شد.  تا اینکه نهایتا” هیچگونه تمایزی بین آگاهی هشیارانه وآنچه که در این لحظه به آن هشیار نیستیم ، وجود نخواهد داشت . کروپل تیلور (1983 )

توجه ارادی به یک موضوع ، آن را در مرکز توجه یا کانون توجه  نگه میدارد . هرچه یک موضوع از این کانون دورتر باشد ، توجه غیر ارادی بیشتری به ان معطوف شده و بالطبع وضوح آن کمتر خواهد شد.  تا اینکه نهایتا” هیچگونه تمایزی بین آگاهی هشیارانه وآنچه که در این لحظه به آن هشیار نیستیم ، وجود نخواهد داشت . کروپل تیلور (1983 ) حالت گوش بزنگی 1 وجذب 2 با هم مقایسه نمود ، توجه فرد (گوش  بزنگی)، آزادانه از موضوعی به موضوع دیگر منتقل میشود . در <<جذب >>  توجه کاهش میابد ، بطوریکه شخصی  بدون ذهن بنظر میرسد ، اگرچه معمولا” محتوی این << جذب >> را میتوان پس از آن بخاطر آورد . بین توجه متمرکز3 وتوجه تقسیم شده 4 ، تمایز مهمی وجود دارد . به افراددر یک زمان دویا چند ورودی محرک دادند واز آنها خواستند تنها به یکی از آنها پاسخ دهند و به این روش توجه متمرکز ( توجه انتخابی ) را مطالعه کردند . تحقیقات مربوط به توجه متمرکز میتواند به ما بگوید افرادبا چه کارایی میتوانند ورودی های خاصی را برگزینند ، وبه ما امکان میدهد سرنوشت محرکهارا مطالع کنیم که به آنها توجهی نشده است . ودر مطالعه دیگر به آزمودنی ها در یک زمان حداقل دوورودی محرکرا دادند وازآنها خواستند به تمامی ورودی های محرک توجه کنند وپاسخ دهند و بااین کار توجه تقسیم شده را مطالعه کردند . مطالعات توجه تقسیم شده اطلاعات مفیدی را در باره محدودیت های پردازش افرادبدست میدهد و میتواند درباره مکانیسم های توجه و توانایی آنها مطالبی را به ما بگوید . دراین مطالعه سه محدودیت مهم دیده میشود اول مامیتوانیم یا به محیط خارج یا محیط داخل توجه کنیم . دوم اینکه بطور عمده اهداف جاری ما آنچه را تعیین می کنند که در دنیای واقعی ، باید به آن توجه کنیم .

 

65

سوم ، در دنیای واقعی ، مابطور کلی به اشیاء وافراد سه بعدی توجه میکنیم و با توجه به آنها تعیین میکنیم چه اقداماتی متناسب است (تیپر1، لورتی2، و بیلیس ، 1992).

این حالتهای تغییر یافته ) آگاهی ( و ) توجه ( در حالیکه کاهش هشیاری ناشی از بیماری نباشد) از دونوع مراقبه متعالی 1و خلسه2هستند. در مراقبه متعالی ، فرد جذب تجربه ای می شود که به الگوی ی فیزیولوژیکی خواب آلودگی منتهی میشود . در خلسه نیازی به ایجاد این حالت نیست وفرد ممکن است از نظر فیزیولوژیکی فعال باشد . در خلسه ، ممکن است با تلقیین هیپنوتیک فردی گروهی ، خود تلقینی ، یا درتجارب گروهی توام با هیجان بالا ( برخی از گروهها ی سیاسی ، مراسم مذهبی ) ایجاد شود( کاپلان وسادوک ، 2004 ).

تغییر میزان توجه

( توجه )در افراد بهنجار در خواب ، رویا ، حالات هیپوتونیک ، خستگی ، کسالت کاهش می یابد . (توجه ) ممکن است درحالت عضوی به گونه ای آسیب شناختی ، (معمولا” با پایین آمدن هوشیاری ) کاهش یابد . برای نمونه میتوان از صدمه به سر ، حالتهای گیجی جسمی حاد1 مانند حالت ایجاد شده توسط دارو و الکل ، صرع ، بالا رفتن داخل جمجمه وضایعات ساقه مغز نام برد . در حالت روانزاد ( توجه ) ممکن است تغییر یابد ( برای مثال کاهش توجه در تجزیه هیستریک). همچنین محدود شدن (توجه ) یکی از سیمایه های بارز اختلالات پر جنبشی  کودکی است (سازمان جهانی بهداشت 1992 ).  بزرگسالان مانند والدین ومعلمین مشاهده خودرا بر سه جنبه از رفتار کودک متمرکز میکنند :

بی توجهی، تکانشی بودن و بیش فعالی در اکثر موارد ، بی توجهی در پسر بچه هایی دیده میشود که دارای ویژه گیهای زیر است :

  • معمولا” بین سنین 3 -10 سالگی بوده ، در پایان داده ها به فعالیت هایی که آغاز کرده شکست میخورد ، بنظر میرسد که گوش نمیدهد ، به آسانی حواسش پرت میشود ، در تمرکز برروی هر کاری که مستلزم حفظ توجه باشد مشکل دارد ، در تداوم یک فعالیت ( بازی ) ناتوان است ( لواسانی و شاهسوند ،1378).

66

  • آنها معمولا” با صداها ومحرکات بینایی حواسشان پرت میشود واز موضوع خارج شده واز کاری به کار دیگر می پردازند و کار هارا نیمه تمام رها میکنند (دکتر آذرنگی ، 1392 ) .

 

ساختارحافظه

برخی از نظریه پردازان حافظه ساختار اصلی حافظه را توصیف کرده اند ومیتوان رویکرد چند خزانه ای مبتنی برمشخصه های عمومی نظریات آنها بحث کرد. (اتکینسون شیفرین 1968 ).

انواع حافظه : سه نوع حافظه پیشنهاد شده است :

  • خزانه حسی ، که اطلاعات را برای کوتاه مدت نگه می دارند و مختص دستگاه حسی می باشد ( یا به یک دستگاه حسی محدود می شوند) .

 

  • یک خزانه کوتاه مدت ( حافظه فعال ) از توانایی بسیار محدود .
  • یک خزانه بلند مدت از توان نامحدود که اطلاعات را برای مدت ودیدی نگه میدارد . بین مناطق توجه وحافظه نقاط مشترک زیادی وجود دارد ( برادینت ، 1958 ) .

 

خزانه حسی

حس های ما بطور دائم با اطلاعات بمباران میشوند . که به اکثر آنها توجهی نمی شود . اگر شما هنگام خواندن این مطلب روی صندلی نشسته باشید ،  اطلاعات لمسی  آن بخشی از بدنتان که در تماس با صندلی می باشد ، بدست می آید . با این حال شاید تاکنون از این از این اطلاعات لمسی آگاه نبودید. اطلاعات هر دستگاه حسی به مدت کوتاهی پس از پایان تحریک ادامه دارد و به اخذ جوانب اصلی آن وپردازش بیشتر کمک میکند( برادینت ، 1958 ) .

  • ذخیره سازی به سه صورت سازمان یافته است :

 

67

  • حافظه فوری ( ذخیره حسی) اطلاعات به همان شکلی که دریافت شده اند ، برای مدتی کمتر از یک ثانیه حفظ می شوند . ذخیره سازی دیداری1 و شنیداری2 ( پژواکی ) جدا از یکدیگر بوده واطلاعات بصورت معنایی فراگشت نمی شوند.

 

  • این سطح معمولا” در اختلالات عضوی تحت تاثیرقرارنمی گیرد . البته حافظه فوری با توجه رابطه نزدیکی دارد .
  • بدلی و هیچ (1974) وبدلی ( 1986 ) مفهوم حافظه کاری را بجای خزانه کوتاه مدت بکاربردند. از آن زمان تاکنون ، مفهومی کردن سیستم حافظه روش کاری به یک پیچیدگی فزاینده تبدیل شده است . سیستم حافظه روش کاری چهار جزء دارد:
  • یک عامل اجرای مرکزی عاری از دستگاه حسی که به توجه شباهت دارد.
  • یک لوب واجی که اطلاعاتی را دریک شکل واجی ( گفتاری ) نگه می دارد.
  • یک لوح دیداری فضایی 1که به کدگذاری دیداری و فضایی اختصاص دارد.
  • یک میانجی رویدادی ، که یک سیستم موقت ذخیره سازی است که میتواند اطلاعات لوب واجی  ، لوح دیداری فضایی ، و حافظه بلند مدت را حفظ کرده وادغام نماید ( بدلی ، 2001 ) .
  • یک میانجی رویدادی ، که یک سیستم موقت ذخیره سازی است که میتواند اطلاعات لوب واجی  ، لوح دیداری فضایی ، و حافظه بلند مدت را حفظ کرده وادغام نماید ( بدلی ، 2001 ) .
  • ازنظر لوج