اطلاعات، اطلاعاتی،


اطلاعات به شمار می‌رود (حسن‌زاده؛ نویدی و حسینی، 1388، ص.19).
جامعه‌ای كه در آن فن‌آوری اطلاعاتی، رایانه‌ها و ارتباطات از راه دور با هزینه‌ای اندك و در سطحی گسترده برای تسهیل ارتباطات ملی و بین‌المللی و پیشبرد دسترسی به كتابخانه‌ها، بایگانی داده‌ها و سایر بانك‌های اطلاعاتی كه توسط سازمان‌های خصوصی نگهداری و یا در مالكیت عمومی هستند، به كار می‌روند. گفته می‌شود كه این تسهیل بیشتر ارتباطات و دسترسی فزاینده اطلاعات، جامعه‌ای را به وجود می‌آورد كه از نظر كیفی متفاوت است و با مشكلات جدیدی، از قبیل انباشت بیش از حد اطلاعات و نیاز به اشكال جدیدی از مقررات برای كنترل جریان اطلاعات میان افراد، شركت‌ها و كشورها روبرو است (گوردن ، 1388، ص.567).

2-5. انواع اطلاعات
برای اطلاعات تقسیم‌بندی‌های متفاوتی قائل شده‌اند که ذکر همه آنها در این بحث امکان‌پذیر نیست. در جدول 2-1 تقسیم‌بندی مهم اطلاعات بطور خلاصه بیان شده است:

جدول 2-1. تقسیمبندی اطلاعات از جهات و دیدگاههای مختلف
ردیف تقسیم بندی انواع اطلاعات تعریف منبع

1

بر اساس انواع
دادهها
اطلاعات اولیه متناظر با داده‌های اولیه كه منتقل كننده اطلاعات است.

(خندان، 1388، ص.114-115)
اطلاعات ثانویه متناظر با داده‌های ثانویه و اطلاعاتی است كه در غیاب اطلاعات دیگر حاصل می شود.
فرا اطلاعات متناظر با فراداده و اطلاعاتی است درباره ماهیت اطلاعات.
اطلاعات عملكردی متناظر با داده‌های عملكردی و اطلاعاتی است درباره دینامیك‌های یك سیستم اطلاعاتی.
اطلاعات اشتقاقی متناظر با داده‌های اشتقاقی كه از اطلاعات دیگر استخراج می شود.

2

از لحاظ ساختاری به عنوان فرآورده اطلاعات به عنوان کالا قابلیت تولید، ذخیره ‌سازی و انتقال دارد و به تبع آن می‌تواند آفریده شود، رشد یابد، و ازمیان برود

(حری، 1381، ص.231)
به عنوان فرآیند وجه معنا‌شناختی اطلاعات كه به تناسب زمان ومکان تغییر می‌کند، ذاتا جوهره فرایندی دارد و ماهیتاً پویاست.

از لحاظ مفهومی نگرش اِسنادی اطلاعات را ویژگی کلیه عناصر و نظام‌ها می‌دانند (طرفداران نظریه ریاضی اطلاعات).
نگرش كاركردی اطلاعات را فقط با عملکرد نظام‌ها مرتبط می‌دانند (مدافعان نظریه معنا‌شناختی).

3
اطلاعات ترکیبی به نمادهای پیام‌ساز و رابطه میان آنها (شكل اطلاعات) وابسته است. (نشاط، 1385 الف، ص.7)
اطلاعات معنایی وابسته به معانی پیام‌ها و جنبه‌های معرفتی (محتوای اطلاعات) است.
اطلاعات عملی وابسته به کاربرد و اثر پیام‌ها (متن آطلاعات) است.

4

از لحاظ
[قالب] اطلاعات شفاهی نتیجه تحقیقات و مطالعات افراد باشد و یا اینكه صرفاً بازگویی نظریات و تجربیات گذشته افراد و سازمان‌ها را در بر می گیرد.
(حسن‌زاده و فتاحی، 1383، ص.85)
اطلاعات مكتوب اطلاعاتی كه در قالب یك نوشته از جمله: كتاب، نامه، روزنامه، مجله و دیگر اشكال مكتوب درآمده و قابل انتقال و استناد است.
اطلاعات دیداری و شنیداری اطلاعاتی كه از طریق سخن‌پراكنی‌ها و به شكل فیلم، رادیو و تلویزیون و پخش ماهواره‌ای منتقل می‌شود.

5
اطلاعات رخدادگانی یک گزاره قابل اثبات است؛ یعنی هر چند بار و در هر جا که به دنبال این اطلاعات بگردید، در نهایت و همواره پاسخ‌های یکسان خواهید یافت.
(برکهارت ؛ مک‌دونالد ‌‌و رادماخر ، 1387، ص.14)
اطلاعات تحلیلی تفسیر اطلاعات رخدادگانی است.
اطلاعات ذهنی صرفاٌ نقطه نظری است که ارائه شده و نظر و دیدگاه فقط یک نفر را بیان می‌کند.
اطلاعات عینی تلفیقی از اطلاعات بر گرفته از چند منبع مختلف است و یافته‌های تکرارپذیر را ارائه می‌دهد.

6

از نظر منشا اطلاعات دست اول برای بار اول پدیدار شده، در جای دیگر منتشر نشده، در بستر دیگری به کار نرفته، فرد دیگری آن را تفسیر، تصفیه، تلخیص، یا ارزیابی نکرده است. (برکهارت؛‌‌
مکدونالد‌‌ و
‌رادماخر، 1387، ص.15)
اطلاعات دست دوم از منبع اصلی جدا شده و باز‌آرایی گردیده، به باز‌گویی، باز‌آرایی، آزمون یا تفسیر اطلاعات برگرفته از یک یا چند منبع دست اول می‌پردازند.
اطلاعات دست سوم در مقایسه با اطلاعات دست دوم، از منبع اصلی بیشتر فاصله گرفته است.

در بعضی مواقع انواع اطلاعات با انواع منابع یا قالب‌های اطلاعات در ذهن یکسان متبادر می‌شود، برای رفع این ابهام ذهنی و همچنین جهت مرور، در ادامه انواع منابع (قالب‌های) اطلاعاتی بصورت مختصر بیان میگردد.

2-6. انواع منابع (قالب‌های) اطلاعات در سازمان‌ها
اطلاعات به روشهای گوناگون، اشكال مختلف و از منابع متفاوت دریافت یا ارسال، نگهداری، ذخیره‌سازی و مدیریت می‌شوند. نظامهای خودكار اداری، كتابخانه‌ها، بایگانی‌ها و ارتباطات درون، میان و برون ‌سازمانی و پایگاههای داده‌ها و برقراری ارتباطات با شبكه‌های درون و میان و برون سازمانی و شبكه‌های اینترانت، اكسترانت و اینترنت نمونه‌هایی از واحدهای عرضه كننده و تأمین كننده اطلاعات هستند. این شبكه‌ها اطلاعات را به اشكال نموداری، تصویری، متن و به صورت داده‌های خام و پرورده و در رسانه‌های چند منظوره در اختیار كاربران، كارشناسان و مدیران قرار می‌دهند (مومنی، 1385، ص.296).
منابع اطلاعاتی سازمانها را می‌توان به 4 دسته به شرح ذیل تقسیم‌بندی كرد: منابع كتابی ، منابع غیركتابی ، مواد دیداری و شنیداری و مواد الكترونیكی (اسدزاده، 1385، ص.35-39). مواد الكترونیكی را می توان به عنوان پایگاه‌های اطلاعاتی بررسی كرد.
پایگاه‌های اطلاعاتی را می‌توان به دو دسته كلی پایگاه‌های اطلاعاتی «مرجع» و «منبع» دسته‌بندی كرد. پایگاه‌های اطلاعاتی مرجع شامل پایگاه‌های اطلاعاتی كتابشناختی و ارجاعی هستند.
پایگاه‌های اطلاعاتی منبع یا غیركتابشناختی شامل پایگاه‌های اطلاعاتی عددی، متنی– عددی، خواص و گاه تمام متن هستند.
پایگاه‌های اطلاعاتی «عددی» در‌بردارنده ارقام، جداول و یا سری‌های زمانی بیان هستند.
پایگاه‌های اطلاعاتی عددی- متنی در بردارنده اطلاعات آماری و متنی هستند.
پایگاههای اطلاعاتی خواص دربردارنده اطلاعات در زمینه خواص فیزیكی، شیمیایی و فنی مواد و تركیبات هستند.
پایگاه‌های اطلاعاتی تمام متن، دستیابی به متن كامل مدارك را امكان‌پذیر می سازند (داور‌پناه، 1385، ص.65-66).
ویلسون (1997) نیز در یك تقسیم‌بندی برای منابع اطلاعاتی سازمانی، آنها را به چهار دسته تقسیم‌بندی می‌كند. به نظر می‌رسد كه معیار ویلسون نیز برای این تقسیم‌بندی براساس قالب منابع اطلاعاتی بوده است تا محتوای آنها، زیرا در این راه كمتر به محتوای آنها توجه داشته است. ویلسون منابع اطلاعاتی سارمان را متشكل از چهار نوع مختلف “داده، پیشینه، متن و فناوری اطلاعات” می‌داند.
در بسیاری از سازمان‌های امروزی فناوری اطلاعات زیر ساخت لازم برای دیگر بخشهای اطلاعاتی سازمان مانند سیستم‌های خبره و پایگاه‌های اطلاعاتی را فراهم می‌كند (ویلسون، 1997، ص.190-191؛ نقل در: محمدخانی، 1387، ص.24-27).