ارزش افزوده، ، اطلاعات


منتقل گردیده است؛ البته اطلاعاتی بودن پیام، بسته به نگرش قبلی گیرنده و تصمیمات بعدی وی مربوط است. بنابراین، نمی‌توان اطلاعات را از ارتباطات و ارتباطات را از اطلاعات جدا نمود. حتی نمی‌توان گفت كه اطلاعات پایه ارتباطات است یا ارتباطات سنگ بنای اطلاعات را به وجود آورده است. در واقع، میان این دو مفهوم رابطه تعاملی دو طرفه و همزمان وجود دارد (شکل2-2). از سویی، انبوه اطلاعات نیازمند پیشرفت مجرای ارتباطی و پیشرفت این مجرا نیازمند اطلاعات است (فهیمی‌فر، 1387، ص.58).

شکل2-2. رابطه میان اطلاعات و ارتباطات (فهیمی‌فر، 1387، ص.58)

بالاخره، انقلاب ارتباطی و اطلاعاتی معاصر از سویی موجب پیدایی و فراگیری انواع فناوریهای نوین ارتباطی و اطلاعاتی شده كه از طریق آنها انواع فعالیتها و استنباط‌های افراد را می‌توان به اشتراك گذاشت، و از سوی دیگر موجب شكل‌گیری نظام ارتباطی تله ماتیك از تركیب ارتباطات راه دور و انفورماتیك و فضای جدید شد كه جوامع، گروهها و افراد می‌توانند در آن گردهم آیند و به بحث و تبادل نظر بپردازند و هر جا كه امكان مشاركت گسترده وجود داشته باشد و خدمات عمومی ایده‌آل فراهم باشد، این نظام می‌تواند سوای انتقال انحصاری اطلاعات، فرصتی را نیز برای تبادلات فرهنگی و علمی فراهم آورد (علیدوستی؛ خسروجردی و دوران، 1388، ص.47).

2-3-1. جهانی شدن اطلاعات و ارتباطات
یکی از شعارهای رایج در قرن 21 واژه جهانی شدن است. تعریف واحدی از جهانی شدن وجود ندارد، اما یک ویژگی عمده جهانی شدن که بر آن توافق نظر وجود دارد ایجاد یکپارچگی در اقتصاد، سیاست، محیط زیست، توسعه اجتماعی و … است (فتحی و عزیزی، 1386، ص.192). به عبارتی”جهانی شدن” به فرایندی اطلاق می‌شود که طی آن جریان آزاد اندیشه، کالا، خدمات و سرمایه در سراسر دنیا میسر شده و موجبات رفاه و سعادت بیشتر شرکت کنندگان فراهم گردد (شادمان، 1386، ص.65).
جهانی شدن جوی را ایجاد کرده است که کسب اطلاعات لازم برای پیشرفت هم‌آهنگ با رشد اقتصاد جهانی و جذب سرمایه‌های خارجی به ارتباطات الکترونیکی نیاز است. اطلاعات برای پیشرفت انسان ضروری است و امروزه به کالایی تبدیل شده است که قابلیت خرید و فروش دارد. بدون ارتباط و سرمایه لازم برای تکنولوژی، دیگر اطلاعاتی وجود نخواهد داشت و بدون اطلاعات هیچ رشدی وجود ندارد و توانمندی‌های اطلاعاتی لازم برای جهانی شدن و حضور موفق در عرصه جهانی امری غیرممکن خواهد بود (دچامپس ، 2002؛ نقل در: فتحی و عزیزی، 1386، ص.192).

2-4. ارزش اطلاعات
جامعه كنونی، انرژی خود را از اطلاعات مبتنی بر پژوهشهای علمی بدست می‌آورد كه نه تنها احیاپذیر بلكه قابل زایش نیز هستند. با مطالعه تاریخ جوامع انسانی، می‌توان دریافت كه تحولات جوامع، همواره با جابجایی قدرت و انرژی همراه بوده است و این دگرگونی تمام ابعاد و زوایای زندگی را تحت تاثیر قرار داده است و كسانی در عرصه تحول بقای خود را حفظ كرده‌اند كه ضرورت همگام شدن با تغییرات را پذیرفته‌اند. امروزه انسان در جایی قرار دارد كه اطلاعات قدرت است و پذیرش الزامات جامعه اطلاعاتی یك ضرورت. در این بحران، جبران لحظه‌ای غفلت، بسیار سخت و حتی غیر ممكن است (امینی، 1387، ص. 106).
مولانا (1371، ص.9-10) معتقد است: پس از جنگ دوم جهانی ابرقدرت‌ها مخصوصاً آمریكا، پوشش جدیدی به سلطه‌گری و نفوذ خود در سراسر دنیا دادند و مسئله اطلاعات و ارتباط را به طرزی حیاتی، در تمام سیاست‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و نظامی خود قرار دادند.
علاوه بر اینکه اطلاعات در تمام کنش‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی انسانها حضور دارد؛ گروهی از فیزیکدانها اطلاعات را نوعی انرژی دانسته‌اند و گاهی به جای اصطلاح انرژی، لفظ یا اصطلاح اطلاعات را به کار می‌برند. به دلیل اینکه، مقدار معینی از انرژی به مقدار معینی از کار تبدیل می‌شود.
در نبود اطلاعات، جریان اطلاعات از منبعی به منبع دیگر منتقل نمی‌شود و در نتیجه کاری صورت نمی‌گیرد. اطلاعات زمانی مفید و سودمند خواهد بود که کهنه و سوخته نباشد و بتواند در ساختار ذهنی گیرنده آن، تحول و دگرگونی ایجاد کند. باید دید که این اطلاعات کاربرد آموزشی دارد یا عملیاتی. در هر یک از این جنبه‌ها، اطلاعات کارکرد خاص خود را دارد؛ مثلاً استفاده از اطلاعات در اندازه‌گیری نظام‌های مدیریت. پس در هر سیستمی، اطلاعات یک عنصر و مولفه اساسی محسوب می‌شود (اصنافی، 1386، ص.20).
از طرفی فن‌آوری‌های نوین به طور شگفت‌انگیزی تاُثیر اطلاعات بر زندگی انسان را افزایش داده است. پیش‌بینی می‌شود در آینده‌ای نه چندان دور اطلاعات به حالت گاز در‌آید. این بدان معنا خواهد بود که به زودی شاهد خواهیم بود که اطلاعات در تمامی فضای محیط زندگی‌مان انتشار خواهد یافت (اصنافی، 1386، ص.25).
استوارت (1997) اطلاعات را یکی از انواع سرمایه‌های معنوی می‌داند که می‌توان برای ایجاد سرمایه و ثروت استفاده کرد (مالهوترا ، 1386، ص.13).
فتاحی (1382، ص.5-10) ارزش افزوده‌ای برای اطلاعات قائل بوده و معتقد است: چنانچه از یک واحد اطلاعات استفاده بیشتری صورت گیرد و بهره‌گیری از آن بیش از میزانی باشد که در ابتدا مورد نظر بوده، ارزش افزوده حاصل شده است؛ به عبارت دیگر، بازده اطلاعات نسبت به میزان سرمایه‌گذاری و هزینه‌های صرف شده برای تولید، ذخیره یا سازماندهی آن بیشتر باشد. لازم به یاد‌آوریست که ارزش افزوده اطلاعات به خودی خود محقق نمی‌شود مگر آن که فرایندهایی روی آن صورت گیرد و از جمله این فرایند‌ها نظام اطلاعاتی است (فتاحی، 1382، ص.11)، که در بحث جریان اطلاعات به آن اشاره خواهد شد.

2-4-1. ارزش فرهنگی اطلاعات بر اساس فناوری اطلاعات
تاثیرات فرهنگی فناوری اطلاعات بر جامعه از ملموس‌ترین تاُثیرات آن به حساب میآید. افزایش غیرعادی اطلاعات در گردش، شتاب در همگرایی فرهنگها از طریق تبادل وسیع و سریع اطلاعات، تشکیل خرده فرهنگهای مجازی در فراسوی مرزهای جغرافیایی و تهاجم اطلاعات به قلمروهای خصوصی افراد از جمله تاُثیرات مشهود این فناوری بر فرهنگ به شمار میروند. تاکید اقتصادی و اجتماعی براطلاعات، فرهنگ جدیدی را شکل داده که نقش سیاسی و اجتماعی رسانه در آن افزایش یافته، محدودیتهای زمان ومکان کمرنگتر و موجب نمادپردازی و حقیقت نمایی جهانی شده است (علیدوستی و باقری، 1386، ص.71-72).

2-4-2. ارزش اقتصادی و صنعتی اطلاعات
از نظر زندیروان (1386، ص.217) ساختار اقتصادی در جامعه اطلاعاتی بر یک بخش اصلی و گسترده به نام اطلاعات تکیه دارد، این بخش، خود به دو زیر بخش، یکی تولید اطلاعات و دیگری تولید محصولات اطلاعات محور تقسیم میشود و سه بخش کشاورزی، صنعت و خدمات برای حفظ بقای خود در این ساختار اقتصادی جدید، ماهیتی کاملاٌ اطلاعات محور یافتهاند و به بخش ثانویه اطلاعات اتکا دارند (شکل2-3).

شکل 2-3. پیشنهاد ساختار اقتصاد در جامعه اطلاعاتی (زندی روان، 1386، ص.217).

بعضی از اقتصاددانان مانند کلی اطلاعات و ارتباطات را به عنوان اقتصاد نوین یا جدید میدانند که دارای سه ویژگی خاص است:
1. جهانی و همهگیر است.
2. شامل چیزهای نرم، غیرمملوس و پیچیده نظیر اندیشهها و آراء، اطلاعات و روابط است،
3. و به نحوی خاص مرتبط و بهم پیوسته است (کلی، 1378، ص.8).
اقتصاد جدید با موجودیتها و نهادهائی فرّار و سبک همچون اطلاعات، روابط، ارتباطات، حق طبع و نشر، سرگرمی، امنیت و رفاه، و نظایر آن سرو کار خواهد داشت [دارد] (کلی، 1378، ص.10).
صنعت اطلاعات در کشورهای توسعه یافته، بخشی است که عده زیادی را به کار می‌گیرد و در عین حال صنعت رایانه برای گسترش و تقویت صنعت اطلاعات، پشتیبانی تکنولوژیک لازم را فراهم می‌آورد.
محرک اصلی تحقیقات علمی، تولید است. نتایج تحقیقات علمی برای تولید کالا و توسعه محصولات و خدمات جدید به کار می‌رود. نوآوری کلید بقای صنعت و رقابت است. نوآوری از طریق دست‌یابی به آخرین اطلاعات و انتقال آن به فرآیند تولید امکان‌پذیر است. بنابراین، اطلاعات مهمترین عامل در خلق، نگه‌داری و توسعه هر صنعتی است، به طوری که مقدار اطلاعات مصرف شده در یک صنعت یا فناوری نشان‌دهنده سطح تکنولوژیکی و صنعتی یک ملت است (داورپناه و آرمیده، 1384، ص.109-110).
شایان ذکر است “برامان ” مشکلات تعیین ارزش اطلاعات را با بررسی ویژگیهای آنها از دیدگاه اقتصاد اطلاعات و کاربرد ابزار تحلیل نئوکلاسیک در خلق، پردازش، جریان و استفاده از اطلاعات، دسته‌بندی می‌کند. “ماندیل ” نیز معتقد است، مشکلاتی از جمله مسائل خلق اطلاعات، زمان، مکان، عینیت، عدم تجانس ، تصرف‌ناپذیری و خود‌انعکاسی در تعیین ارزش اطلاعات از دیدگاه اقتصاد اطلاعا